فاصلهء ركن كعبه كه حجرالأسود در آن است و ركن يمانى تا اركان صندوق ( گنبدى شكلى ) كه مقام در آن قرار دارد ، از درون پنجرهاى كه صندوق در آن واقع است ، يك ششم كمتر از بيست و چهار ذرع است و فاصلهء وسط ديوار شرقىِ كعبه تا وسطِ صندوق روبهروى آن ، يك چهارم ذرع كمتر از بيست و دو ذرع است و فاصلهء ميان ركن شامى كعبه در آن سوى حِجْر و ركن شامى صندوق سى و سه ذرع و ( بالأخره ) فاصلهء ميان ركن شرقى صندوق تا ركن كعبه كه چاه زمزم روبهروى آن است ، ( 13 ) ذرع كمتر از پانزده ذرع است ؛ همهء اين اندازهها با ذرع آهنى محاسبه شده است .
مقام در جاهليت و اسلام
ازرقى با سندى كه به خودش منتهى مىشود ، روايت كرده كه جدّم گفت :
عبدالجبّار ابنورد نقل مىكرد : از ابن ابىمليكه شنيدم كه مىگفت : جاى مقام در همين جايى است كه اكنون قرار گرفته است و در زمان جاهليت و نيز در عهد پيامبر صلى الله عليه و آله و ابوبكر و عمر در همين مكان قرار داشت . البته در زمان خلافت عمر سيل آن را جابجا كرد و روبهروى كعبه قرار داد تا اين كه عمر در حضور مردم به جاى خود باز گرداند .
ازرقى در مورد جاى مقام ، به نقل از عمروبن دينار و سفيان بن عيينه ، مطالبى سازگار با روايت ابن ابىمليكه ، آورده است . « 1 » فاكهى نيز از عمروبن دينار و سفيانبن عيينه ، تقريباً همان را كه ازرقى نقلكرده ، آورده است . ليك محبّ طبرى در « القرى » به نقل از مالك ، مطالب مغايرى دارد ، آنجاكه مىنويسد : مالك در « المدوَّنه » گويد : مقام در زمان حضرت ابراهيم عليه السلام در جاى امروزى آن قرار داشت و مردمانِ زمان جاهليت از بيم سيل ، آن را به كعبه چسباندند . در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و ابوبكر نيز به همين وضعيت بود ولى وقتى عمر به خلافت رسيد ، آن را با رعايت اندازههايى كه پيش از جابجايى با ريسمانهايى به جاى مانده بود ، مشخص شده
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 33