مىكنيم ) : از ابنعباس نقل شده كه گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : خداوند - عزّوجلّ - در هر روز و شب ، يكصد و بيست رحمت بر مردم حاضر در كعبه فرو مىبارد ؛ شصت رحمت براى طواف كنندگان ، چهل رحمت براى نمازگزاران و بيست رحمت براى نگاهكنندگان به ( كعبه ) . « 1 » ماوردى و سليمانبن خليل براى اثبات برترى طواف بر نماز ، به اين حديث استدلال كردهاند . محبّ طبرى به هنگام پرداختن به اين حديث و پس از بيان نحوهء تقسيم رحمتهاى الهى ميان هر گروه - در صورت لزوم - مىگويد : برترى در رحمتهاى فرود آمده ميان مشغولان به عبادتهاى مختلف سهگانه ، خود مهمترين دليلِ برترى طواف بر نماز و برترى نماز بر نظر افكندن ( بر كعبه ) در صورت يكسانى حالت اين كسان است ؛ اين همان چيزى است كه با شنيدن اين حديث ، به ذهن مىرسد .
از جمله احاديث وارده در بيان فضيلت طواف ، اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله است كه فرمود :
بدانيد كه بهترين كارهاى شما نماز است و فريضهء نماز هنوز وضع نشده بود . همچنين به استناد احاديثى كه در اركان شرايط گفته شده ، طواف را نوعى نماز دانسته است و با توجه به مطلق بودن واژهء نماز در حديث مذكور ، طواف نيز بر ساير كارها برترى مىيابد و از آنجا كه نمازها نيز با يكديگر يكسان نيستند و مراتبى دارند ، اين نوع نماز - كه همان طواف است - به خاطر آن كه در مسجدالحرام انجام مىشود ، بر ديگر نمازها برترى دارد .
سپس مىگويد : به يقين وجه برترى اين نوع نماز ، كه همان طواف باشد ، بر ديگر انواع نماز ، به جهت كعبهء معظمه است و هيچ شبههاى در آن نيست و به همين جهت در آيهء
. . . وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ . . .
كه در دو آيه آمده ، « طواف و طائفين » مقدّم ذكر شده است . و از آنجا كه نماز ، گونههاى مختلف دارد كه تنها به عنوان پرستش و عبادت ، تشريع شده حال آنكه نگاه كردن ، هم مىتواند عبادت باشد ( اگر به قصد قربت صورت گيرد ، و هم مىتواند عبادت نباشد ( در صورتى كه قصد قربت در آن وجود نداشته باشد ) ؛
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 8