و در اين صورت مانند نماز بر پشت آن و به سوى گردهء كوتاه آن است . ابنرفعه يادآور شده است كه سخن مجلى جاى تأمل دارد ؛ زيرا تفاوتى ميان اينكه از پايهها تجاوز كند و به گرده برسد يا نرسد ، وجود ندارد و بسيارى تجاوز كردن از پايهها را مطلق دانستهاند .
ابنجماعه مىگويد : ولى به نظر من بهتر آن است كه فرق قائل شويم و بگوييم اگر در حفره نماز خواند و چيزى از كعبه يا پايههاى آن محاذى بدنش نشد ، ولى مىتوانست عين بنا را ببيند ، نمازش درست نيست و در غير اين صورت درست است .
علما در مورد نماز در پشت بام كعبه نيز اختلاف نظر دارند . نظر مشهور درمذهب مالك ، منع نماز در پشت بام كعبه است و اين كه اين منع از منع در مورد داخل آن ، شديدتر است ؛ چرا كه نمازگزار در داخل كعبه بايد در وقت نماز آن را اعاده كند ، ولى نمازگزار در پشت بام ، بايد قضايش را به جاى آورد .
برخى گويند : نماز در پشت بام كعبه مانند نماز در داخل آن است كه بايد در وقت آن ، اعاده شود . اين قول را ابنمحرز از اشهب نقل كرده است .
همچنين برخىگفتهاند : نماز در پشت بام كعبه درست است و اگركسى چنين نمازى بخواند ، نياز به اعاده نيست . اين قول را لخمى از اشهب نقل كرده كه همان قول ابنعبدالحَكَم است .
نيز گفته شده كه نماز در پشت بام مكه در صورتى درست است كه نمازگزار چيزى بگذارد و به طرف آن بايستد . اين تفسير را قاضى عبدالوهاب ارائه داده است . برخى نيز گويند : نماز در پشت بام كعبه ، در صورتى درست است كه قسمتى از پشت بام جلوى نمازگزار قرار گيرد . اين اختلاف نظر ، در مورد نمازهاى واجب است ، ولى در مورد نمازهاى مستحبى در پشت بام كعبه ، طبق مقتضاى مشهور مذهب صحيح نيست ، البته اگر نماز از مستحبات مؤكّد - مانند نمازهاى سنتى و وِتْر و دو ركعت فجر و دو ركعت طواف واجب - باشد . از آنجا كه حكم اين نمازهاى مستحبى در درون كعبه با نمازهاى واجب يكى است ، صحيح نيست و در مورد صحّت نمازهاى مستحب غير مؤكّد در پشت بام
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 303
مساهمون: محمد مقدس
ص٣٠٣