نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه در روز فتح مكه تعارض دارد ، بايد گفت : اهل حديث در صحّت خبر بلال در اين مورد ، اتفاق نظر دارند و اختلاف ايشان در مورد صحّت حديث فضلبن عباس است ؛ زيرا در حديث ابنعمر در مورد ورود فضل به كعبه در روز فتح مكه و همراهىِ وى با پيامبر صلى الله عليه و آله و اسامه و عثمانبن طلحه ، اختلاف وجود دارد . چون از « صحيح » مسلم در « صحيح » ابنشهاب زهرى ، از سالمبن عبداللَّهبن عمر ، از پدرش روايت داريم كه گفته است : رسول خدا صلى الله عليه و آله را به هنگامى كه وارد كعبه شد ديدم و اسامةبن زيد و بلال و عثمانبن طلحه او را همراهى مىكردند ، ( در اين حال ) فرد ديگرى همراه آنان نبود . آنگاه ( كه وارد كعبه شدند ) در بسته شد و . . . و اين مستلزم آن است كه فضل با افراد ياد شده وارد كعبه نشده باشد .
در مسند ابنحنبل خبرى آمده كه با خبر ياد شده تعارض دارد ؛ زيرا طبق روايتى از هُشَيم از بيش از يك نفر و ابنعون از نافع و او از ابنعمر نقل كرده كه گفته است :
رسولخدا صلى الله عليه و آله در حالى كه فضلبن عباس و اسامةبن زيد همراهىاش مىكردند ، وارد كعبه شد و بقيه حديث را نقل مىكند . نسائى نيز اين خبر را روايت كرده است . طبق روايتى كه به ما رسيده ، وى گفته است : يعقوببن ابراهيم از هُشَيم ، از ابنعون - نقل كرده و - تا آخر حديث . البته اين سلسله اسناد حديث اگر درست هم باشد ، باز جاى تأمل دارد ؛ چرا كه روايت هشيم گواه بر آن مطلبى است كه شيخ ما حافظ عراقى از مشايخ خود نقل كرده و ضعيف بودن حديث فضل را بيان نموده است .
همچنين حديثى كه مسلم روايت كرده ، از نظر صحت و درستى بر ديگر احاديث صحيح - به جز احاديث صحيح بخارى - مزيت دارد ؛ چرا كه ( احاديث صحيح بخارى ) به اعتقاد اهل حديث ، از اعتبارى حتى بيش از احاديث صحيح مسلم برخوردار است . و بر فرض تأييد همراهى فضل با پيامبر در ورود به كعبه و نيز به فرض تأييد حديث او در نفى نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه در روز فتح ( مكه ) ، هيچگونه تعارضى ميان اين حديث ، با حديث بلال در مورد نماز مورد اشاره ، وجود ندارد ؛ زيرا نفى نماز از سوى فضل ، از اين جهت است كه او به جاآوردن نماز را نديده ، نه آن كه نماز گزارده نشده است ، چون در تاريخ
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 286
مساهمون: محمد مقدس
ص٢٨٦