از اسامه خبرى روايت شده و از آن چنين برداشت مىشود كه پيامبر صلى الله عليه و آله در روز ورود به كعبه ، در جريان فتح مكه ، در آن نماز خوانده است . اين خبر در مسند بلال حسنبن محمدبن صباح زعفرانى و نيز در « صحيح مسلم » آمده است . متن آن در « صحيح مسلم » ، چنين آمده است : حميدبن مسعده از خالد ؛ يعنى ابنحارث از عبداللَّهبن عون ، از نافع و او از عبداللَّهبن عمر نقل كرده كه : وى زمانى به كعبه رسيد كه پيامبر صلى الله عليه و آله و اسامه و بلال وارد شده بودند و عثمانبن طلحه نيز در را به روى ايشان بست . اندك زمانى در آنجا ماندند ، آنگاه در باز شد و پيامبر صلى الله عليه و آله بيرون آمد . مىگويد : از پلّه بالا رفتم و وارد كعبه شدم ، پرسيدم : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در كجا نماز خواند ؟ گفتند : در اينجا و فراموش كردم كه بپرسم چند ركعت نماز خواند .
از اين حديث برداشت مىشود كه ابنعمر از بلال و اسامه و عثمان ، دربارهء نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه ، آنهم در اين ورود پرسيده است و آنها همگى به ابنعمر پاسخ گفتهاند و اين توهّمى بيش نيست كه براى يكى از راويان رخ داده ؛ زيرا قاضى عياض از دارقطنى نقل كرده كه گفت : در اينجا ابنعون دچار توهّم شده و ديگران با او مخالفند و تنها به بلال اسناد دادهاند .
قاضى مىگويد : و اين همان مطلبى است كه « مسلم » از راههاى ديگر ذكر كرده است و دربارهء بلال پرسيدم ، گفت : ولى او در روايت حرمله نيز - كه از ابنوهب نقل كرده - قرار دارد و بلال يا عثمانبن طلحه به من خبر داد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در درون كعبه ، به نماز ايستاد و اين نظر عامهء علما و شيوخ ماست . و در برخى نسخهها آمده است : و عثمانبن ابىطلحه ( به جاى عثمانبن طلحه ) مىگويد : منظور او روايت ابنعون است و قول مشهور آن است كه بلال در اين روايت منفرد است .
در ترجيح خبر بلال بر خبر اسامه ، و در جمع ميان اين دو ، سخن به درازا كشيد ، ولى اين تفصيل لازم بود ؛ زيرا متضمّن فوايدى است كه اهل علم و شيفتگان دانش را مغتنم آيد .
اما دربارهء ترجيح خبر بلال بر خبر فضلبن عباس ، كه با خبر بلال در مورد
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 285
مساهمون: محمد مقدس
ص٢٨٥