پيامبر صلى الله عليه و آله در ايّام حج با اسناد صحيحى كه هيچ ترديدى در آنها نيست ، نقل شده است و در ميان آنچه از اعمال و افعال آن حضرت صلى الله عليه و آله در حج نقل گرديده ، چيزى از ورود وى به كعبه در حج بيان نشده است و اگر چنين اتفاقى افتاده بود ، حتماً ذكرى از آن به ميان مىآمد ، همچنانكه بااسناد صحيح ، آمدن آن حضرت صلى الله عليه و آله به چاه زمزم و قصد آب برداشتن از آن و نوشيدن از سقاخانه ، ذكر شده است و اگر ورود پيامبر صلى الله عليه و آله به كعبه در ايام حج صورت گرفته بود ، از مسائلى چون زمزم و . . . مهمتر بود ( و حتماً ذكر مىشد ) ، و اين با آنچه بخارى در صحيح خود در باب « الزيارة يوم النحر » آورده و بدان اشاره كرديم ، تعارضى ندارد ؛ زيرا مىگويد : ابىحسان از ابنعباس نقل كرده كه پيامبر صلى الله عليه و آله در ايام منا ، كعبه را زيارت مىكرد ؛ زيرا زيارت كعبه ، مستلزم ورود به آن نيست و طواف آن نيز به مفهوم زيارت است . از آن گذشته عبارت « نقل شده است » يا « گفته شده است » جنبهء قطعى نداشته و استدلال بدان ، نياز به اثبات دارد .
آنچه حديث منقول از عايشه را تقويت مىكند ، انكار چندين نفر از علما نسبت به ورود آن حضرت صلى الله عليه و آله ( به كعبه ) در حج است كه سفيانبن عُيَيْنَه از ايشان نقل كرده است . به فرض صحّت اين حديث ، دليلى مبنى بر اين كه كسانى كه نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه را نفى كردهاند ، در حَجّةالوداع با ايشان وارد كعبه شده باشند - و بتوان نفى نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه را ( به قول ابنحِبّان ) حمل بر اين زمان ؛ يعنى حجةالوداع كرد - وجود ندارد . نيز تعارض موجود ميان حديثى كه نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه را تأييد كرده و حديثى كه آن را نفى كرده ، با جمعى كه ابنحبان ذكر كرده و آنها را تلفيق نموده است ، سازگارى ندارد ؛ زيرا براى اين گفتهء ابنحبان دليلى موجود نيست كه مىگويد زمان تأييد نماز از سوى بلال و موافقان وى ، غير از زمانى است كه اسامه و موافقان او نماز پيامبر صلى الله عليه و آله را نفى كردهاند . اما اين دليل وجود دارد كه زمانى كه بلال و موافقانش نماز پيامبر صلى الله عليه و آله را تأييد كرده ، با زمانى كه اسامه و موافقانش آن را نفى كردهاند ، يكسان است و مراد همان روز فتح مكه است كه پيش از اين نيز بدان اشاره شد . در اين صورت ، خبر بلال و موافقان وى با خبرى كه اسامه و موافقان او دادهاند ، تعارض پيدا مىكند و به ترجيح ( يكى از دو حديث ) يا توفيق ( دو
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 279
مساهمون: محمد مقدس
ص٢٧٩