دربارهء وجهىكه نووى در جمع ميان اختلاف در « نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه » بيان كرده ( بايد گفت : ) اگر هم وقوع چنين امرى امكان داشته باشد ، بعيد به نظر مىرسد ؛ زيرا وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله به اتفاق اسامه و بلال و ديگر همراهان وارد كعبه گرديد ، يا بلافاصله پس از ورود و پيش از اقدام به هر كار ديگرى كه در آنجا انجام داد ، به نماز ايستاد و يا اين كه پيش از نماز ، به ذكر و دعا و راز ونياز پرداخت . در حالت اوّل ، چگونه مىتواند بر اسامه پنهان مانده باشد ؟ و در حالت دوم - كه سخن نووى نيز حكايت از همين دارد - لازم مىآمده كه اسامه نيز در كنار پيامبر صلى الله عليه و آله بماند و دعاها و تسبيحات و نيايشهايش به درگاه خداوندى را زمزمه و تكرار كند ، نه اين كه در يك جا تنها شود و به تنهايى مشغول به ذكر و دعا شود و نداند كه پيامبر صلى الله عليه و آله چه مىكند . وجهى كه ابنحِبّان در توجيه اختلاف دو حديث ( اسامه و بلال ) دربارهء نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه بيان كرده ، جاى تأمل دارد ؛ زيرا پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكه وارد كعبه شد و در آن روز اسامه و بلال و عثمان و طلحه و فضلبن عباس - كه دربارهء همراهى اين يك ، اختلاف است - پيامبر صلى الله عليه و آله را همراهى مىكردند .
حديث مربوط به ورود فضلبن عباس با ايشان در « مسند احمدبن حنبل » و « سنن نسائى » آمده و متن حديث در مسند چنين است : هشيم از چندين نفر و ابنعوف از نافع ، از ابنعمر نقل كرده كه گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله در حالى كه فضلبن عباس و اسامةبن زيد و عثمانبن طلحه و بلال او را همراهى مىكردند ، وارد خانهء كعبه شد . اسناد اين حديث هم صحيح است ، ولى در « صحيح مسلم » روايتى مخالف اين حديث ( و منكر همراهى فضلبن عباس ) آمده كه بدان اشاره خواهيم كرد . از حديث ابنعمر نيز معلوم شد كه بلال ، نماز خواندن پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه را به هنگامى كه در روز فتح مكه وارد آن شد ، تأييد كرده است . حديث اسامه و فضل نيز نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه را نفى كرده است ، ولى در اين حديث ، زمانى كه نماز در آن نفى شده ، تصريح نشده و احتمال دارد در همان زمانى بوده كه ورود آن دو ، به همراه پيامبر صلى الله عليه و آله به كعبه ثابت شده و بنا بر گفتهء « ابنحِبّان » در حَجّةالوداع بوده باشد كه احتمال اول به صواب نزديكتر است ؛ زيرا اگر قرار باشد ميان
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 277
مساهمون: محمد مقدس
ص٢٧٧