بستن درِ كعبه در حديث ابنعمر ، بنا به نظر علما در اين بوده كه مردم به گرد او ازدحام نكنند و او بتواند نمازى را كه مىخواهد در كعبه به جاى آورد . حكمت از بستن در كعبه نيز آن است كه آن حضرت صلى الله عليه و آله بتواند به هر سوى كعبه ، نماز بخواند ؛ زيرا اگر در باز باشد و ميان او تا درِ كعبه به اندازهء انتهاى پالان شتر فاصله نباشد ، به دليل عدم روبهرويى با قسمتى از كعبه ، نماز درست نيست .
اين دو قول را محبّ طبرى در « القرى » نقل كرده و قول اوّل را درستتر دانسته است . او يادآور شده : اين نظريه كه پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه بيش از دو ركعت - بنا به خبر صحيح از وى - نخوانده ، مورد تأييد قرار مىگيرد .
از ميان اقوال علما ، كه در جمع ميان اختلاف و تناقض اخبارِ نقل شده از بلال و اسامه و ابنعباس در مورد نماز پيامبر صلى الله عليه و آله آورديم ، صحيحترين آنها ، موردى است كه مىگويد : پيامبر صلى الله عليه و آله هنگامى در كعبه نماز خواند كه اسامه بيرون رفته بود تا براى پاك كردن تصاوير موجود در كعبه آب بياورد و بلال ( كه مانده بود ) شاهد نماز حضرت صلى الله عليه و آله بود ، از اين رو نماز خواندن را تأييد نمود ، ولى اسامه كه نديد ، آن را نفى كرد . از يك جهت ديگر نيز اين توجيه به صواب نزديكتر است ؛ زيرا دليلى در تأييد آن وجود دارد و آن حديثى است كه در « مسند ابىداود طيالسى » روايت شده و چنين است : ابن ابىذئب از عبدالرحمانبن مهران نقل كرده كه مىگويد : عُمير ، خدمتكار ابنعباس ، به نقل از اسامةبن زيد نقل كرده كه گفت : در كعبه بر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شدم ، ( آن حضرت ) تصاويرى را ديد يك دلو آب خواست ، براى او آوردم ، در حالى كه با آب شروع به پاك كردن تصاوير مىكرد و مىفرمود : خدا بكشد قومى را كه آنچه را نيافريدهاند ، به تصوير مىكشند . پرسيدم : رجال اين حديث « ثقه » هستند ؟ ابن ابىذئب گفت : رجال حديث ، محمدبن عبدالرحمان ، امام مشهور و استاد او عبدالرحمانبن مهران هستند كه « نسائى » و « ابنسعد » و « ابنحبان » و استادش عمير او را ثقه دانستهاند و بخارى و مسلم و ابوداود و نسائى از او روايت كردهاند و اين حديث با حديث ديگرى كه ابنمنذر به همين مضمون روايت كرده ، ولى سند آن را نديدهام ، مورد تأييد قرار مىگيرد .
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 276
مساهمون: محمد مقدس
ص٢٧٦