متناقضى دارد . ازرقى از جدّ خود نقل كرده كه پس از اسلام وليدبن عبدالملكبن مروان نخستين كسى بود كه كعبه را مطلّا كرد . و در جاى ديگر ، سخنى به خلاف آن آورده ، مىگويد : عبدالملك بن مروان دو عدد سايبان و دو قدح بلورين براى آن فرستاد و ستون ميانى را از پايين تا بالا ، با ورقى از طلا پوشانيد . « 1 » مسبّحى در بارهء نخستين كسىكه در اسلام كعبه را تزيين كرد ، مطلبى دارد كه به نظر مىرسد با نظر ازرقى مخالف است ؛ وى در اخبار سال شصت و پنج هجرى مىنويسد :
در اين سال ابنزبير بناى كعبه را به پايان رسانيد ؛ و ادامه مىدهد : بناى آن با سُربِ ذوب شده ، مخلوط با ورس است . « 2 » روى كعبه و ستونهاى آن را ورق طلا گرفتهاند و كليد آن نيز از طلاست . اين مطلب را به همان صورتىكه بود از روى خط رشيدالدينبن حافظ ركنالدين منذرى در خلاصهاى كه از كتاب مسبّحى به دست داده ، نقل كردم ؛ زيرا ازرقى در مورد بناى كعبه به وسيلهء ابنزبير و اينكه آن را با سرب آميخته با وَرْس ساخته ، مطلبى نياورده و اين خالى از فايده نبود . واللَّه اعلم .
ازرقى ، ويژگى و ابعاد تزييناتى را كه به دستور وليد صورت گرفت ، بيان كرده و چنين مىنويسد : در زمان خلافت وليدبن عبدالملك ، او مبلغ سى و شش هزار دينار براى خالدبن عبداللَّه قسرى كارگزار خود در مكه فرستاد تا دو درِ كعبه و نيز ناودان و روى ستونهاى داخل كعبه و درِ قسمت داخل ركنها با را ورق طلا بپوشاند . « 3 » ازرقى همچنين نوشته است كه امين محمدبن هارونالرشيد ، خليفهء عباسى ، براى سالمبن جرّاح كارگزار خود بر املاك خالصهء مكه ، مبلغ هجده هزار دينار فرستاد تا دو درِ كعبه را روكش طلا بگيرد ؛ او نيز روكشهاى قبلى را برداشت و با اضافه كردن 18 هزار دينار ( طلا به آنها ) روكش تازهاى گرفت كه تا به امروز موجود است . ميخها و حلقهها و نيز كتيبهها و پاشنهء در را نيز روكش طلا گرفت . « 4 »
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 1 ، صص 210 و 224
( 2 ) - وَرسْ يا اسپرك ، گياهى كه از آن ، مادهء اصلىِ رنگ قرمز به دست مىآيد .
( 3 ) - اخبار مكه ، ج 1 ، صص 212 و 213
( 4 ) - همان ، ص 212