وضع كعبه پس از بناى ابنزبير و حَجّاج
تا آنجا كه ما آگاهى يافتهايم ، هيچيك از خلفا و سلاطين از زمانهاى گذشته تا به امروز « 1 » در ساختمان ابنزبير و حَجّاج ، تغييرى ايجاد نكردند ، چون اگر تغييرى داده بودند ، بنا به اهميت و عظمتى كه كعبه دارد ، خبرش نقل مىشد و پنهان نمىماند . آنچه چند بار پس از ابنزبير و حجاج ، تغيير يافت ، ناودانها و درهاى آن - به شرحى كه خواهد آمد - و نيز برخى ستونهاى آن و موارد ضرورى كه در مرمّت ديوارها ، سقف و پلهها و نيز چارچوب درها و سنگهاى مرمرين آن بوده كه پس از ابنزبير و حَجّاج در بناى كعبه ، ايجاد شده است .
ازرقى نوشته است : وليدبن عبدالملك نخستين كسى بود كه زمين كعبه و نيز ديوارهاى آن را با سنگ مرمر پوشانيد - او اين مطلب را از ابنجريج نقل كرده و مىگويد : ابنجُرَيج گويد : وليدبن عبدالمك در درون كعبه سنگ مرمر قرمز و سبز و سفيد به كار گرفت و ديوارهايش را نيز سنگ مرمر كرد و سنگ كف آن را از شام آورد .
ازرقى سپس مىافزايد : همه چيز در كعبه ، از سنگ مرمر است و اين از كارهاى وليدبن عبدالملك است . « 2 » سليمانبن عبدالملكبن مروان در پاسخ به درخواست جانشين خود عمربن عبدالعزيز ، دوست داشت كه بناى كعبه را به همان وضعى برگرداند كه ابنزبير ساخته بود ، ولى چيزى كه مانع از اين كار مىشد ، اين بود كه حَجّاج اين كار را به دستور پدرش عبدالملكبن مروان انجام داده بود . « 3 » روايت شده است كه رشيد و يا جدّ او منصور خليفهء عباسى مىخواست آنچه را كه حجاج در كعبه ايجاد كرده بود ، تغيير دهد و به همان صورت كه زبير بنا كرده بود ، باز گرداند ، ولى امام مالكبن انس او را از اين كار باز داشت و به وى گفت : تو را به خدا قسم مىدهم كه خانهء خدا را بازيچهء دست پادشاهان قرار مده . هركس كه در صدد تغيير آن بر
هامش
( 1 ) - منظور تا زمان تأليف اين كتاب به وسيلهء فاسى است ؛ يعنى سال 816 ه . ق .
( 2 ) - اخبار مكه ، ج 1 ، ص 213
( 3 ) - همان ، ص 220