تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 124

مساهمون:

ص١٢٤
نووى كه انگشت را سه جو دانسته ، اشتباه مىكند و ذرع مورد اشارهء او ، ذرع آهنى است كه در اندازه‌گيرى پارچه در مصر و مكّه امروزى متداول است و اندازهء آن هفت هشتم ( 78 ) ذرع ( دستى ) است . گروهى از هم مذهبان ما نيز ذرع دستى را در نظر گرفته و اندازهء آن را با جوهاى متوسط و كنار هم چيده شده ، به دست داده‌اند و به همان صورت شده كه محبّ طبرى و همفكران وى گفته‌اند و اين اندازه‌گيرىها در حضور خودم صورت گرفت .

حدود حرم از سمت طائف بر جادهء عرفه از راه نَمِرَه

از ديوار باب بنىشيبه تا عَلَمَين كه هر دو نشان‌هاى حد حرم از سمت عرفه است ، سى و هفت هزار و يكصدوده ذرع و يك هفتم ذرع با مقياس ذرع دستى است و بر حسب ميل ، عبارت از ده ميل و سه پنجم ميل و يك پنجم يك هفتم يك دهم ميل به اضافهء يك هفتم ذرع ( ( 110 * 17 * 15 ) + 35 + 10 ميل به اضافه 17 ذرع ) است و اين بنا بر نظرى است كه ميل را سه هزار و پانصد ذرع مىگيرد . و اين فاصله را بايد در مورد حدود حرم ، در نظر گرفت ؛ زيرا نسبت به آن توافق بيشترى وجود دارد و از شهرت افزونترى هم برخوردار است ؛ چرا كه اگر ميل را دو هزار ذرع بگيريم ، فاصلهء آن حدود يك ميل از آنچه فعلًا شهرت دارد ، بيشتر مىشود . همچنين اگر اين نظر را بپذيريم كه ميل شش هزار ذرع است ، اين فاصله از آنچه مشهور است ، به حدود نصف كاهش مىيابد و پذيرش اين دو قول جدّاً دشوار است ؛ زيرا به افزايش يا كاهش زياد مىانجامد ، ولى در نظر گرفتن برابرى ميل با سه هزار و پانصد ذرع ، اگر چه خالى از اشكال نيست . ولى نتيجه‌اى كه به دست مىآيد نزديك به رقم مشهور است و از آنجا كه - بنا بر نقل ابن‌عبدالبرّ - اين برابرى درست‌ترين نظرها در اندازهء ميل است ، صحت نظر نيز مورد تأكيد قرار مىگيرد . البته نظرى را كه ما دربارهء حدود حرم ترجيح داديم ، با كاهش و افزايشى كه نسبت به قول مشهور دارد ، دچار اختلال نمىشود ؛ زيرا اين كاهش يا افزايش اندك است و نيز چه بسا برخاسته از نحوهء گرفتن ميل يا به خاطر پستى و بلندى زمين و يا به دليل در نظر