افسانهء سرداب
آنچه در آن اتفاق نظر است اينكه غيبت صغرى با وفات سفير چهارم امام شيخ سمرى ، پايان يافت و با مرگ اين سفير غيبت كبراى حضرت كه حضرت امام جعفر صادق ( ع ) از آن به عنوان راز خداوند و سر او تعبير كردهاند ، آغاز شد كه تا هنگامى كه خداوند فرمان ظهور و فرج بدهد در اين غيبت باقى خواهند ماند اما اينكه امام طى غيبت صغراى خود كجا بودهاند و غيبت كبرى از كجا آغاز شده و حضرت طى اين غيبت و تا هنگام ظهور كجا هستند مطلب زيادى نمىتوان گفت جز اينكه آنچه از روايات درست برمىآيند ايشان طى غيبت صغرى غالبا در خانهء پدر خود امام حسن عسكرى ( ع ) اقامت داشتند كه براى پنهان بودن از چشم حكام وقت و دژخيمان آنها در پناهگاه خانه كه به سرداب معروف بود و تا به امروز نيز در خانههاى عراق مشابه آن وجود دارد و براى گريز از گرماى شديد به آن پناه مىبرند ، بسر مىبردند .
هنگامى كه عرصه بر ايشان تنگ مىشد و خانه به محاصره درمىآمد حضرت با احتياط كامل و تحت توجهات الهى ، از آن خارج مىشدند و اين چيزى بوده كه چندين بار اتفاق افتاد و به علاوه همهساله از خانهء خود بيرون مىرفتند و در مراسم حج حضور مىيافتند و حتى به مجالس ياران خود نيز مىرفتند و براى حل مشكلات آنها و برآوردن نيازشان به گونهاى كه كسى جز گروهى بسيار اندك ايشان را نشناسد ، در جمعشان شركت مىكردند .
و بىهيچ ترديد ، آن حضرت غيبت كبراى خود را از خانهء خود آغاز كرده و از همانجا به فراخناى زمين گسترده خدا قدم گذاشتند و با مردم زندگى خود را ادامه