بشيطان داده شده است ( ابو على جبائى ) .
و بعضى گفتهاند ممكن است ديوانگى در بعضى از مردم از طرف شيطان باشد و در بعض ديگر نباشد ( ابو هذيل - ابن اخشيد ) . اينان مىگويند ظاهر قرآن گواه اين مطلب بوده و مانع عقلى در آن نيست و خداوند به منظور آزمايش بعضى از مردم و كيفر عدهاى كه گناه كرده و توبه ننمودهاند از آن مانع نگردد همانطورى كه گاهى بعضى از مردم به بعضى ديگر مسلط شده به آنها ستم مىكنند و مالشان را مىگيرند ( ولى بواسطه مصالحى ) خداوند مانع آن نمىگردد .
و اين حالت براى رباخواران در قيامت نشانه آنها خواهد بود كه مردم آنها را بشناسند همانطورى كه گناهكاران نشانههايى مناسب خود دارند كه بوسيله آنها ، شناخته مىشوند و افرادى كه اطاعت خداوند را نمودهاند نيز علامتهايى دارند كه بوسيله آنها معرفى مىگردند چنان كه در جاى ديگر مىفرمايد :
« فَيَوْمَئِذٍ لا يُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لا جَانٌّ
« 1 »
»
( در آن روز از گناه انسان و جن سؤال نشود ) و نقل شده كه رسول اكرم ( ص ) در مورد شهداى جنگ احد فرمود آنها را با خونها و لباسهاى خود پيچيده دفن كنيد .
و نيز فرمود كه در روز قيامت افرادى از امت من از قبورشان بيرون مىآيند در حالى كه سفيدى و زيبايى از آنها آشكار است در اثر وضوهايشان . و نيز از آن حضرت نقل شده كه فرمود : شبى كه مرا به معراج مىبردند جمعى از مردها را ديدم كه شكم - هايشان مانند خانههايى بود كه در آنها مارهايى بودند كه از بيرون پيدا بود به جبرئيل گفتم اينها چه افرادى هستند گفت : اينان رباخوارانند .
و از امام جعفر صادق ( ع ) نقل شده كه پيغمبر اكرم ( ص ) فرمود : « وقتى كه مرا به آسمان بردند مردمى را ديدم كه بقدرى شكمهاى آنها بزرگ بود كه قدرت اين كه بلند شوند نداشتند به جبرئيل گفتم : اينها چه افرادى هستند جواب داد : اينها كسانىاند كه رباخوار بودهاند » .
هامش
( 1 ) - آيه 39 سوره الرحمن .