مورد دوم :
« وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لِيَكُونُوا لَهُمْ عِزًّا كَلَّا سَيَكْفُرُونَ بِعِبادَتِهِمْ وَ يَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا »
سوره مريم آيه 81 و 82 در اين آيه نيز درباره كلا وجوهى است :
1 - به معنى ردع و زجر است ، ردع و زجر كفار از عبادت كردن خدايان واهى ، و ردع و زجر از اعتقاد به اينكه آنها قدرت دارند و مىتوانند يارى برسانند ، پيروز شوند ، و جلو دشمن را سد كنند و روز قيامت پيروان خود را شفاعت نمايند ، و عذاب روز قيامت را از آنان برمىگردانند .
2 - به معنى لاء نافيه است نفع رساندن اين خدايان و يارى كردن و شفاعت ، و دفع عذاب نمودن آنها را نفى مىكند . مثل اين است كه گفته شده : مسأله چنين نيست كه تصور و توهم مىكنند .
اين خدايان « ملائكه و جن كه بت پرستان آنها را مىپرستيدند » بندگى و عبادت پيرامون خود را منكر خواهند شد ، و به سوى خداى تعالى ، از آنها برائت و دورى خواهند كرد ، و روز قيامت موجبات ذلت و خوارى آنها را فراهم خواهند ساخت و هيچ موجب عزت و يارى نخواهند شد . بنابراين وجه ، و وجه قبلى ، در كلا وقف مىشود و وقف در آن وقف كافى است . زيرا جملهء
( سَيَكْفُرُونَ بِعِبادَتِهِمْ . . . )
جمله جديدى است و محلى از اعراب ندارد و تعليلى است به آنچه قبل از او وجود دارد پس تنها رابطه همان رابطه معنوى است .
3 - كلا به معنى حقا است ، و در اين صورت صفتى براى مصدر