انواع كاغذها
انصافا بايد براى صنعتگران ايرانى و عرب كه اين نوع كاغذهاى نفيس را ساختهاند احترامى قائل شويم زيرا كه آنها از زحمت نويسندگان و هنرمندانى كه در روى كاغذ و پاپيروس كار ميكردند كاستند و كار آنها را سهل كردند و باعث ازدياد كتب گرديدند .
از قرن هشتم ببعد كاغذسازى در ايران معمول شد و معلوم است كه ايرانيان و اعراب طرز ساختن آن را از چينىها آموختهاند ، بطورى كه تاريخ نشان ميدهد اعراب پس از تسلط بر ايران به طرف خاور پيش رفتند و در ماه ژوئيه ( 751 ) در ميان آنها و چينىها در تركستان جنك سختى بوقوع پيوست كه به شكست چينىها منتهى گرديد .
در اين جنك اعراب فاتح عدهء زيادى از چينيان را اسير كرده همراه آوردند ، در ميان آنها صنعتگرانى هم بودند كه اعراب آنها را در سمرقند به كار واداشتند .
در همين اوقات بود كه ايرانيان و اعراب كاغذسازى را از اسراى چينى ياد گرفتند و اين صنعت در ايران و مخصوصا در بغداد پايتخت خلفا رواجى پيدا كرد و در زمان خلافت هارون الرشيد به تمدن عرب خدمت شايانى نمود .
در بغداد يكنوع كاغذ بسيار خوبى ساخته ميشد كه آن را بمناسبت نام جعفر برمكى كه اصلا ايرانى بود و سمت وزارت خليفه را داشت جعفرى ناميدند ، بعدها در دمشق هم كاغذسازى معمول گرديد و مال التجارهء گرانبهائى بود كه از اين شهر به ممالك اروپا صادر ميشد .
پس از مدتى كاغذسازانى از كشورهاى مصر و تونس و مراكش به اسپانيا مهاجرت نمودند و بتدريج اين صنعت در كشورهاى غربى مخصوصا در ايتاليا شيوع پيدا كرد و از آنجا همهساله مقدار زيادى بكشورهاى اسلامى صادر ميگرديد ، ما صفحاتى از كتب خطى ايرانى داريم كه كاغذ آنها ساخت ايتالياست .
بطوريكه ذكر شد ابتدا كارخانهء كاغذسازى در ايران ايجاد شد و صنعتگران كاغذهاى خوبى از الياف شاهدانه و كتان ساختند كه از حيث لطافت و دوام بىنظير