ما نتوانستيم به اطلاعاتى دربارهء صاحبان اين نامها ، درجات علمى ، نقش و نفوذ آنان در شهرها و بندگان دست يابيم .
پس چگونه مشاهير علماى شيعه و سنى در اين مناظره حساس و سرنوشتساز غايب بودند يا بگو : چگونه نام هيچ يك از اين مشاهير اعلام نشده است ؟ !
( 1 )
يك اشكال ديگر
در اين كتاب آمده : وزير ، نظام الملك و نيز عباسى كه از طرف اهل سنت مناظره مىكرد و همينطور عالمانى كه با او بودند ؛ سكوت نمودند و از پاسخ به پرسشى دربارهء طلحه و زبير در قتل عثمان عقبنشينى كردند .
مؤلف در حاشيه مىگويد : « چه گويند ؟ آيا حق مىگويند ؟ آيا شيطان اجازه مىدهد كه به حق اقرار كنند ؟ آيا نفس اماره به سوء در برابر حق و واقعيت تسليم مىشود ؟ آيا گمان مىكنى اقرار به حق كار سهل و سادهاى است ؟ ! هرگز ، بسيار مشكل است . چه اين كار مستلزم در هم كوبيدن عصبيت جاهلى ، و مخالفت با هواى نفس است . در حالى كه مردم پيرو هواى نفس و باطل هستند مگر مؤمنان ، كه شمارشان بس اندك است » « 1 » .
( 2 ) مىگوييم : خواننده گرامى را به دقت در موارد زير دعوت مىكنيم :
1 - مؤلف در ابتداى كتاب در وصف خواجه نظام الملك مىگويد :
« مردى حكيم ، فاضل ، زاهد ، از دنيا بريده ، قوى الاراده ، دوستدار خير و اهل آن كه همواره در جستجوى حقيقت است » . « 2 »
هامش
( 1 ) مؤتمر علماء بغداد ، ص 109 .
( 2 ) همان ، ص 17 .