و نه از آن صحيحتر ؟ ! شمارى از اين روايات بيان مىدارد كه همهء جنايات در حق زهرا عليها السّلام انجام شده است . اين روايات را در بخش دوم خواهيم آورد .
( 1 ) 3 - مقصود شرف الدين از « ما » در « عندنا » چيست ؟ ! آيا منظورش شيعه است يا فقط خودش ؟ ! اگر شق اول باشد ، درست نيست . چه سخنان شيخ طوسى و كاشف الغطاء را ملاحظه كرديد . همچنان كه تتبع سخنان علماى مذهب در تأليفاتشان - كه ما گوشهاى از آن را در بخش دوم خواهيم آورد - نشان مىدهد كه سخن شيخ طوسى در تلخيص الشافى به حقيقت و آنچه نقل شده قابلقبولتر و شايستهتر است .
و اگر شق دوم باشد ، اگر حجم منابعى كه در دسترس او بوده را در نظر بگيريم ، ممكن است درست باشد چنان كه از پاورقيهاى كتبش بدست مىآيد منابع او نسبت به منابعى كه امروزه در دسترس مردم است ، بسيار اندك بوده است .
علاوه بر اين بايد از منابع و مصادرى ياد كرد كه در آن زمان جزء مخطوطات و غير قابل دسترس بوده ولى بعدها تحقيق و نشر شده و شرف الدين نتوانسته از هيچ يك استفاده كند . اين ، ما را بر آن مىدارد كه بعيد بدانيم كه او به عنوان يك دانشمند متتبع و محقق ، به همين اندازه كه به او نسبت داده مىشود ، بسنده كرده باشد در حالى كه از وى توقع مىرود كه در هر موضوع همهء منابع و مصادر آن را ببيند و در صدور حكم - اگر در واقع حكمى مىكرده باشد - تعجيل نكند .
( 2 ) 4 - عدم ثبوت اين مسأله نزد شرف الدين بدين معنى نيست كه اصلا قابل اثبات نباشد . چه پژوهشگر مىتواند نصوص اين قضيه را بررسى كند و شواهد و قرائن آن را به اندازهاى كه براى عالم منصف كفايت كند ، جمع نمايد .
شايد شرف الدين گرفتارىهاى بزرگ و فراوان ديگرى داشته كه او را از
مأساة الزهراء ( ع ) ( رنجهاى حضرت زهرا س ) ( فارسي ) — صفحة 189
مساهمون: السيد جعفر مرتضى العاملي
ص١٨٩