پژوهش و تتبع در بسيارى از قضاياى نيازمند تتبع كه در دايرهء تلاشها و اهتمامات او نبوده ، بازداشته است . حتما اگر چنين نباشد ، همانند ديگران ، بر شرف الدين نيز اشكال علمى وارد است . زيرا قضاياى علمى و دينى تابع دليل و برهان است مگر آنجا كه شخص معصوم ، آن را بيان مىكند .
( 1 ) 5 - ما نمىدانيم چگونگى پرسشى را كه از شرف الدين شد ، ترسيم كنيم . چه اين سؤال است كه جهت و دامنهء پاسخ را معين مىكند .
ممكن است سؤال اين باشد : آيا خانهء زهرا عليها السّلام را آتش زدند ؟ ! پاسخ اين سؤال چنين است : آنچه نزد ما ثابت شده تهديد به آتش زدن است نه آتش زدن . اما دربارهء سقط جنين سؤال نشده كه پاسخ داده شود . يعنى اين پاسخ فقط مىخواهد آتش زدن را نفى و تهديد را اثبات كند و بس اما از سقط جنين و زدن زهرا عليها السّلام و ديگر وقايع ساكت است ، نه نفى مىكند و نه اثبات . مثل اينكه بگويد :
زيد بلند قامت است . اين بدان معنى نيست كه گندمگون يا عالم نيست .
شايد پرسش اين باشد : آيا زهرا عليها السّلام را زدند و فرزندش سقط شد ؟ ! و پاسخ اين : آنچه ثابت شده تهديد به آتش زدن است . . .
در اينجا پاسخ جز تهديد همه چيز را نفى مىكند . و اين چيزى است كه گوينده از شرف الدين نقل مىكند .
بنابراين و با توجه به عدم احراز چگونگى پرسش مطرح شده ، ما نمىتوانيم به شرف الدين نسبت دهيم كه در ماجراى زهرا عليها السّلام جز تهديد به آتش زدن ، همه چيز را نفى كرده است .
( 2 ) 6 - ناقل اين سخن خطير ، در زمان پرسش و پاسخ جوان بوده و بسا كه بيش از 17 سال سن نداشته است ، - چنان كه گذشت - و هنوز شيوههاى علمى دقيق را نه تجربه كرده بود و نه عادتش شده بود . شايد در فهم شيوه علمى دچار اشتباه شده يا
مأساة الزهراء ( ع ) ( رنجهاى حضرت زهرا س ) ( فارسي ) — صفحة 190
مساهمون: السيد جعفر مرتضى العاملي
ص١٩٠