صنف سويم كه آن را سنسو « 1 » 153 گويند سه سال به سال ارباب مناصب از ايشان نصب مىنمايند و منصب مىيابند . و اين منصب صنف سوم تنها در پايتخت پكن داده مىشود و به سه صد كس در تمام ملك چين . و تلاش [ و ] « 2 » سعى جهت رسيدن به مرتبهء اين صنف سوم « 3 » هركس را از صنف دوم « 4 » جايز است كه تلاش كند و از صنف دوم به اين صنف سوم برسد . و تجويز مناصب اين صنف سوم يك سال بعد از تجويز مناصب صنف دوم و در ماه دوم سال به همان روش و آداب . الا آنكه در اين تجويز امتحان بيشتر است و تجسّس و تفحّص زياده مىنمايند كه كسى در ميانه دغا و خدعه نكند . و امتحانكنندگان ايشان از اعاظم حكّام مملكت چيناند ايشان را قلائو « 5 » گويند .
بعد از آنكه به مرتبهء صنف سوم مشرف و ممتاز گشتند همگى در دربار پادشاه جمع مىشوند و در حضور مدبران عظام چند فقره تصنيف و انشا مىكنند به اختصار و به مدبران عرض مىكنند . در قديم الايام پادشاه نيز در مجلس ايشان مىنشست در اين ايام پادشاه نمىنشيند . پس مدبران انشا و تصنيف ايشان را ملاحظه نموده مىبينند و درست مىكنند 154 كه هريك از ايشان به كدام مرتبه از حكومت كه آن سه گونه است لايق باشد . و شخصى كه در امتحان [ نخستين در مرتبهء اول بود محال است كه در امتحان ] « 6 » دوم كمتر از مرتبهء سوم بيابد و جمعى از اين علماى [ صنف ] « 7 » سوم كه در مرتبهء اول و دوم باشند بسيار حكومت و اقتدار دارند در ملك چين مانند [ 38 ] خوانين و سلاطين فرنگستان . و بعد از آنكه ايشان را در صنف سوم در علما درآورند ملبّس مىگردانند به لباس و كسوت و موزه و تاج كه مخصوص مرتبهء ايشان است و ايشان را به مهمّات عظيمتر و شريفتر منصوب و مقرر مىسازند . و مردم صنف دوم را هرگز به آن مراتب درجات عاليه كه مخصوص صنف سوم است برنمىدارند . و عجب بزرگى و افتخار به هم مىرسانند جمعى كه به مرتبهء صنف سوم برگزيده مىشوند نسبت به جماعتى كه توقّع صنف سوم داشتند و رد شدند .
هامش
( 1 ) . ك : رسنسو .
( 2 ) . افزوده از ك .
( 3 ) . ك : سيوم .
( 4 ) . ك : دويم .
( 5 ) . ص ، ك : قلاوز . تصحيح به قياس چينى كلمهGelao( ؟ ؟ ؟ ) و آوانويس انگليسى( Colao ).
( 6 ) . افزوده از ك .
( 7 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .