فصل سوم در ذكر آنچه حاصل مىشود در ممالك چين
مردم چين در كتب و دفاتر خود به تفصيل ذكر مىكنند اقسام و انواع چيزها كه در هر ديار و هر صوبه حاصل مىشود . چنانچه ذكر مجموع آنها به اختصار اين كتاب منافات دارد ليكن عموما هر آينه مىتوان گفت كه هرچه ضرور باشد براى خوردن و پوشيدن بلكه آنچه براى ناز و تنعّم نيز در كار باشد از جاى ديگر نمىآورند .
بلكه در همان ملك به فراوانى و وفور تمام پيدا مىشود و جرأت كرده مىتوان گفت كه هرچه در فرنگستان و ساير بلاد به هم مىرسد در چين نيز يافته مىشود . و اگر بعضى چيزها در چين به هم نرسد ، بسيار چيزهاى ديگر كه در فرنگستان به هم نمىرسد جبر و تلافى آن مىكنند . پس اول هر جنس غلّه فراوان است ؛ و حبوبات كه خوراك چارپايان است و دواب هم به وفور تمام هست و در اكثر بلاد سالى دو مرتبه و سه مرتبه زراعت حبوبات مىشود .
ميوهها و فواكه مشهور از هر قسم در آن ملك به هم مىرسد ، سواى بادام و زيتون و [ درختهاى ] « 1 » فرنگستان برمىدهند . سواى اين ميوهها انواع سيبهاى شيرين و خوشگوار [ 11 ] دارد كه در هيچ جاى [ ديگر ] « 2 » مانند آنها پيدا نمىشود « 3 » .
و درخت نارجيل و غيره درختان ميوهدار هندستان را هم دارد . و سيب شربتى خوش رنگ و بو در آن ملك يافته مىشود كه شبيه است به شفتالوى كلان ليكن بىجرم و
هامش
( 1 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .
( 2 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .
( 3 ) . در متن ايتاليايى و متن چينى ترجمه شده از انگليسى به جاى كلمهء سيب از دو نوع ميوهء ويژه سرزمين چين لى جىLizhi )؟ ؟ ؟ ) و لونگ ينLangyan )؟ ؟ ؟ ) نام برده شده است .