همان از حصرى : مسلم بن وليد مشهور به صريع الغوانى ، نخستين كسى است كه نكتههايى باريك به بديع درآورد و معانى را با آرايههاى واژگانى و الا بياراست . طائى بر راه او رفته است .
شيخ بهائى : ارسطو معلم اول ، در نخستين سال پادشاهى اردشير زاده شد . « 1 »
بيضاوى : اولين كسى كه از هيئت و نجوم و حساب سخن گفت ، ادريس بود . « 2 »
گفتهاند : اولين شعرى كه ابونواس در كودكى سرود ، اين بود :
حامل الهوى تعب * يستخفه الطرب
ان بكى يحق له * ليس ما به عجب
تضحكين لاهية * و المحب ينتحب
تعجبين من سقمى * صحتى هى العجب
كلما انقضى سبب * منك جائنى سبب
« هر كه را عشق باشد درد هم هست و شادى در نگاهش سبك آيد . اگر بگريَد روا باشد و هيچ جاى شگفتى نيست . تو سبكسرانه خنده مىزنى ، عاشق اما در آتش مِهر مىسوزد . تو از بيمارى من در عجبى و من از سلامت خويش در شگفت ! هر سببى كه از ميان برود ، دليلى ديگر از جانب تو به من رو مىكند » . « 3 »
سيوطى : اولين شاعر نوپرداز دوران خود ، بشار بن برد است . سيبويه در الكتاب خود براى ابراز دوستى با او ، به پارهاى از سرودههاى وى استدلال كرده است ؛ او پيشتر سيبويه را بر اين كه به اشعارش استشهاد نمىكند نكوهيده بود . « 4 »
همو از رازى : نقل است كه اصل كتابهاى نگاشته در نحو و لغت الكتاب سيبويه و العين خليل است . در اينجا ، اصل به معنى اول باشد .
هامش
( 1 ) . الكشكول 1 / 189
( 2 ) . در متن ، اين مطلب از تفسير بيضاوى نقل شده است . بنگريد به لطائف المعارف 4
( 3 ) . المجموع اللفيف 56
( 4 ) . الاقتراح 147 .