به دو كه اليوم مشهور است به مشهد او دفن كردند . « 1 »
فيروزآبادى : ابوقبيس كه كوهى است در مكه ، به نام مردى از مذجح حداد ناميده شده است ؛ زيرا همو نخستين كسى بود كه در آن جا خانهاى بنا كرد . نام ديگر اين كوه « امين » است ؛ زيرا حجرالاسود را در آن به امانت نهاده بودند . « 2 »
ابناثير : اسعد بن زراره و ذكوان بن عبدقيس براى داورى راهى خانهى عتبة بن ربيعه بودند كه خبر ظهور پيامبر ( ص ) را شنيدند ، پس رهسپار آستان وى شدند و حضرت اسلام را بر ايشان عرضه داشت و قرآن را بر آنان خواند ، و اسلام آوردند و ديگر نزد عتبه نرفتند و به مدينه برگشتند ؛ بنابراين ، آن دو نخستين كسانى هستند كه اسلام را به مدينه بردهاند . « 3 »
شيخ كلينى : روايت شده است كه معد بن عدنان از ويرانى حرم هراسان شد . پس پيرامون آن سنگهايى نهاد و اولين كسى بود كه چنين كرد . سپس جُرهم بر مكه چيره شدند و سرپرستى خانه را در دست گرفتند و نسل اندر نسل ظلم كردند و به تاراج اموال كعبه پرداختند و بر مسافران مكه ستم ورزيدند . در روزگار جاهليت چنان بود كه هيچ پادشاهى حرمت آن را زير پا نمىنهاد مگر آنكه بىدرنگ به نابودى مىافتاد ؛ از همين رو آن را « بكه » مىناميدند كه گردن ستمگران را مىزد ، و نيز آن را « بساسه » مىخواندند كه هر گاه در آن ستم روا مىداشتند آنان را مىراند و هلاكشان مىكرد . از نامهاى ديگر مكه ، « امّرحم » يا « مهربان مام » بود ؛ زيرا چون به آنجا مىآمدند با ايشان به مهربانى رفتار مىشد . پس خداوند جُرهم را به هلاكت افكند و به دنبال آنان خزاعه عهدهدار خانه
هامش
( 1 ) . تاريخ قم 216 . كتاب تاريخ قم نوشتهى حسن بن محمد قمى از علماى قرن چهارم است كه اصل عربى آن موجود نيست ، اما نسخههاى برگردان فارسى آن كه در قرن نهم به كوشش حسن بن على بن حسن عبدالملك صورت پذيرفته ، اينك به عنوان يكى از منابع مهم شهرشناسى ، بارها تحقيق و چاپ شده است . مرحوم شوشترى بر اساس همين ترجمه ، متنى عربى را به دست داده ، كه در اينجا متن فارسى آن براى خوانندگان گرامى نقل شد .
( 2 ) . القاموس المحيط 2 / 238
( 3 ) . اسدالغابة 2 / 17 .