خثعمى از مردم فلسطين بود و او نخستين كسى بود كه آن اشعار بالا را بر زبان آورد . « 1 »
خطيب بغدادى : اولين كسى كه در قبرستان خيزران دفن شد ، بانوقه دختر مهدى بود ، و پس از وى خيزران مادر هارون الرشيد . قبر محمد بن اسحاق مؤلف مغازى ، و ابوحنيف ( نعمان بن ثابت ) نيز در همانجا است . محمد بن خلف گويد : برخى روايت كردهاند كه پيش از پيدايش بغداد ، گورستان مجوسيان در همان نقطه بوده است . « 2 »
همو : المنتصر محمد بن جعفر در شهر سامرا درگذشت . وى در همان شهر به دنيا آمده بود و نخستين كس از خليفگان عباسى است كه گورش هويدا شد . وى در هنگام مرگ بيست و چهار سال داشت . « 3 »
گويم : نمايان شدن گور وى از آن رو بود كه مانند ديگر عباسيان در شمار ستمگران نبود .
بلاذرى در پيكار مردم مدينه با مسلم بن عقبه ، پيش از يزيد : در حرّه با هم روبهرو شدند ، و تمام مردم مدينه حتى چهارصد تن از مردان دارين بحرين كه پيشهى عطارى داشتند ، بيرون آمدند . آنها گفتند : ما را كه بازرگان هستيم ، چه به اين كار ! اما آنان را نيز رهسپار پيكار كردند و پرچم به دستشان دادند و البته نخستين كسانى بودند كه شكست خوردند . آنان پرچمهاى خود را كه فرو افتاده بود ، با سنگهايى كه بر گرد آن چيدند ، سر پا نگه داشتند و خود روانه شدند . ديدهبانان چون ديدند كه پرچم آنان در فراز است ، چندان در پاى آن جنگيدند كه مردم مدينه در آستانهى نابودى افتادند . مسرف مىپرسد : واىِ شما ، اين درفش از آن كيست ؟ پاسخ مىدهند : از آنِ عطارهاى دارين . مىگويد : مرا چه به عطاران ! چون مسرف از كار اهل حرّه فارغ مىشود ، در نامهاى به يزيد وضعيت آنان را گزارش مىدهد و يزيد به كارگزارش در بحرين مىنويسد كه از مردم دارين چهلهزار درهم تاوان بستاند . « 4 »
هامش
( 1 ) . عرائس المجالس 124 ؛ نيز بنگريد به : الكامل 4 / 124 و انساب الاشراف 5 / 339
( 2 ) . تاريخ بغداد 1 / 125
( 3 ) . همان 2 / 121
( 4 ) . انساب الاشراف 5 / 333 .