اولين كسى بود كه كارگزاران را مشاركت داد و آنان را در اموال شريك كرد ، او گروهى را به كار مىگماشت و گروهى برتر را وامىنهاد تا بر كار ايشان نظارت كنند ، و گفت : خوش ندارم كه ايشان را آلودهى كار كنم .
او كسى بود مسجد پيامبر ( ص ) را خراب كرد و بناهايى از جمله خانهى عباس را به آن افزود .
او بود كه يهود را از حجاز بيرون راند و آنان را از جزيرةالعرب به شام كوچاند .
او بود كه بيتالمقدس را گشود و خود در فتح آن سرزمين حضور يافت .
او بود كه مقام ابراهيم را كه پيشتر چسبيده به كعبه بود ، تا موضع كنونىاش عقب آورد .
او بود كه از وادى عقيق ريگ آورد و كف مسجد مدينه را با آن پوشاند ؛ چرا كه پيشتر مردم وقتى سر از سجده برمىداشتند ، در دستهاى خود را مىدميدند تا خاك از آن بزدايند . « 1 »
ابوالفرج اصفهانى : وليد بن يزيد براى دو پسرش حَكم و عثمان بيعت گرفت و او نخستين كسى بود كه براى يك كنيززاده چنين كرد . پيشتر چنين نمىكردند . بعداً يزيد بن وليد آن دو را گرفت و به زندان افكند و كشت . « 2 »
حموى در عنوان واسط : نزد عبدالوهاب ثقفى از حجاج به بدى ياد شد . در خشم شد و گفت : شما از زشتىها ياد مىكنيد ؛ آيا نمىدانيد او نخستين كسى بود كه درهمى با نقش « لا إله الا الله ، محمد رسول الله » ضرب كرد . نخستين كسى بود كه پس از صحابه شهرى را در اسلام بنا نهاد . نخستين كسى بود كه تختهاى روان را ساخت . زنى در هند به اسارت رفت و فرياد يا حجّاجاه سر داد ! و چون اين پيام به او رسيد لبيكگويان هفتاد هزار هزار درهم هزينه كرد تا هند را گشود و آن زن را رهانيد و با وى به نيكى رفتار كرد .
او از محل استقرار خود تا قزوين ديدهبانانى را گماشت تا هر گاه از ميان اهالى آن ديار دودى برمىخاست ، ديدهبانان نيز در روز چنين كنند و در شب آتش افروزند ، تا او اسبها را
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه 12 / 75
( 2 ) . الاغانى 7 / 53 .