البوّاب 116 / 1 ( دربان ) « 1 »
مجراى پايين معده است بسوى امعا وآن را بوّاب ( دربان ) گويند از جهت آنكه به خوردنى تعلّق مىگيرد تا هضم شود يا فاسد گردد سپس باز مىشود تا آنكه آنچه در معده است در امعا بريزد .
البواسير 128 / 16 ( ريش نشستنگاه )
از بيمارىهاى مقعد است ، نوعي از آن ناتى ( بيرون آمده ) سخت است كه آن را « ثلولى » گويند ، ونوعي ناتى سست است وآن را « توثه » نامند ، ونوعي ديگر گود است كه از آن خون جارى مىگردد .
بوليموس 127 / 5
رجوع شود به : « الجوع البقرى »
البيضة 121 / 8
درد جمجمه است كه مشتمل بر همهء دماغ است .
التّحليل 83 / 12
تحليل مانند « قسمت » اقسامى گوناگون دارد ومهمترين اقسام آن تحليل الحدّ وتحليل بالعكس است .
تحليل الحدّ 83 / 15 « 2 »
هامش
( 1 ) معنى بواب بپارسى دربان بود واين را از بهر آن دربان خواندهاند كه هر شرابى وطعامي كه بمعده فرود آيد معده آن را بكنار گيرد تا از معده چيزى فرو نگذرد تا آنگاه كه طعام بگوارد يا تباه شود آنگاه بواب گشاده شود تا طعام از معده برود كانيها ( رودهها ) فرود آيد . هداية ص 88 . « وهو عندهم كالبواب الذي يغلق الباب مرة ويفتحه أخرى » . في المعدة وامراضها ومداواتها ص 89 .
( 2 ) تحليل حدّ آنست كه علمي را كه در جستجوى آن هستى در زير تعريفى واحد در آورى سپس آن تعريف را از جنس أعلى به فصول وأنواع آن تقسيم كنى چنانكه جالينوس در كتاب « الصناعة الصغيرة » پزشكى را براساس تعريف ايروقلس تعريف كرده است . كامل الصناعة ج 1 ص 11