آن را بكار بردند وبهبود يافتند « 1 » .
مثال أموري كه از الهامات حيوانات دريافت شده داستان پرنده دراز منقارى است كه دچار قولنج شده بود وبه كنار دريا آمد ومنقارش را از آب أجاج ( تلخ ) پر كرد ودر نشيمنگاه خود خالى نمود وسپس قولنج از أو برطرف شد « 2 » .
اگر مردمان باهوش وفهم در اين روشهايى كه ياد كرديم درنگ كنند درمىيابند كه صناعت پزشكى با اين روشها تحصيل مىگردد خاصه كه عمرهاى بسيار ومدّتهاى دراز بگذرد وامّتهاى مختلف در آن ممارست ورزند وتجربهها وقياسها را در آن بكار گيرند وازاينروى است كه مىبينيم بسيارى از معالجات هندى وفارسي وارد پزشكى يوناني شده وهمچنين معالجات يوناني با پزشكى فارسي ممزوج گرديده است ومشهور چنانست كه وقتي إسكندر بر إيران مسلّط شد كتابهاى ديني آنان را سوزانيد وكتابهاى علمي آنان را به روم منتقل كرد ومترجمان آن ديار آن كتابها را براي حكيمان ترجمه كردند واز آنها بهرهها برگرفتند « 3 » .
خلاصه باب هشتم
باب هشتم در برشمردن علومى است كه پزشك با دانستن آنها در صناعت خود
هامش
( 1 ) - جالينوس در كتاب فصد خود ياد كرده كه در خواب باو فرمان داده شده كه رگ زننده ميان انگشت سبابه وابهام خود را از دست راست فصد كند أو در بيدارى اين امر را انجام داد ودرد كهن أو كه در همان موضع بود بهبود يافت . عيون الانباء ص 19
( 2 ) - أبو ريحان داستان اين پرنده را نقل كرده وسپس گفته است اين همچنانست كه خداوند از زبان آنكس كه دفن مردگان را نمىدانست فرمود :« يا وَيْلَتى أَ عَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هذَا الْغُرابِ »سورهء مائده آيهء 31 . فهرست كتابهاى رازي ونامهاى كتابهاى بيرونى ص 19 . مراد اينست كه قابيل از كلاغى آموخت كه بايد بدن هابيل را در زير خاك دفن كند .
( 3 ) - أبو الوفاء مبشر بن فاتك مىگويد كه إسكندر كتابهاى دين مجوس را سوزاند ولى كتابهاى نجوم وطب وفلسفه آنان را بزبان يوناني ترجمه كرد وسپس آتشكدهها را خراب كرد وموبدان وهيربدان را كه عالمان دين مجوسىاند به قتل رسانيد . مختار الحكم ص 233 .