ص 16 س به اندازهء رحلي .
بارى مجوسي اهوازى در كامل الصناعة در آغاز سخن انوشيروان را مىآورد كه :
« إذا أراد اللّه بامّة خيرا ، جعل العلم في ملوكها والملك في علمائها » سپس از چند پزشك بزرگ ونگارش آنان بررسى مىكند ودربارهء آنها داورى مىنمايد وتيز بيني وژرف نگرى أو از همينجا خود آشكار است ، مانند :
1 - بقراط كه نخستين نگارنده است در پزشكى ودفترى دارد در آنچه پزشك را بدان نياز است كه همان فصول أو مىباشد . مگر اينكه در دفترهاى خويش راه ايجاز پيش گرفته است .
2 - جالينوس پيشواى اين هنر كه چندين نگارش دارد ودر هريك آنها جداگانه از گونهاى از دانشهاى پزشكى جستجو كرده وسخن را در هريك به درازا كشانده وبرهان آورده ومخالف را رد كرده است . دفتر يگانهاى ندارد كه همهء آنچه پزشك بدان نيازمند است در آن گذارده باشد .
2 - اريباسيوس اگرچه چند دفتر ساخته وخواسته كه همهء آنچه پزشك را مىيابد در آن بياورد ولى در كتاب كوچك خود كه براي پسر خود « اوناقس » وتودهء مردم نوشته است به كوتاهى پرداخته وچيزى از مسائل طبيعي در آن نياورد چنانكه در دفتر ديگر أو بنام پسر ديگرش اسطات همين كوتاه ورزى هست . در دفتر بزرگ هفتاد گفتارى أو جز يك گفتار دربارهء تشريح از مسائل طبيعي ديده نمىشود .
4 - پولس اجانيطى هم در دفترهاى خود مسائل طبيعي نگنجانده است .
5 - قوليوس كه در نوشتههاى خود اندكى از مسائل طبيعي آورده ودربارهء گونهگون درمانها سخن به درازا كشانده ولى راه تعاليم منطقي پيش نگرفته است .
6 - از پسينيان تنها هارون است كه دربارهء درمانها آنچه مىيابد مىآورد ولى آنها را شرح نداده ونوشتهء أو هم بد ترجمه شده است .
7 - يوحنا پسر سرابيون در دفترهاى خود از درمان بيماريها با داروها ياد كرده
مفتاح الطب ومنهاج الطلاب — صفحة 188
مساهمون: علي بن الحسين بن هندو
ص١٨٨