بطلبد ، و هر گاه مثلا صفت توبه و پشيمانى را كسب كرد ، آن را يادداشت كند ، و سرگرم كسب ديگر صفات شود ، و اين كارى است كه هر كسى كه از مقام والايى برخوردار است و دامن همّت بر كمر زده تا صفات نيك را تحصيل كند ، بايد انجام دهد ، امّا بيشتر مردمان شايسته - جز انگشت شمارى - لازم است كه در دفترشان ، گناهان واضح ، مانند خوردن مال شبهه ناك ، زبانگشايى بر غيبت ، سخن چينى ، خودستايى ، زياده روى در دشمنى با دشمنان و دوستى دوستان ، چرب زبانى و چاپلوسى با مردم در بارهء ترك گفتن امر به معروف و نهى از منكر ، را نيز يادداشت كنند ، زيرا بيشتر كسانى كه خود را از صالحان برجسته مىشمارند ، همواره از اين گناهان در اعضاى مختلف بدن بدور نيستند . و تا وقتى كه اعضاى بدن از گناهان پاك نگردد نمىتواند به آبادانى و پاكيزهگى دل بپردازد ، بلكه در هر گروهى از مردم ، نوعى از معصيت غلبه دارد ، پس شايسته است كه بيشتر در صدد پاكسازى آن بوده و در بارهء آن بينديشند . خلاصه ، سزاوار است آن كه رهرو راه صالحان است و مىخواهد در دنيا و آخرت بدان چه آنها دارند برسد ، از دل خود حبّ جاه و مال ، تعريف و تعظيم ديگران را بيرون كند ، زيرا تخم نفاق همينهاست ، و از اين روست كه پيامبر ( ص ) مىفرمايد : حب جاه و مال ، در دل ، نفاق را چنان مىروياند كه آب ، گياه را ( 12 ) . و باز مىفرمايد : هيچ گرگان درندهاى كه به گلّهى گوسفندى بزنند ، پر مفسدهتر از حب جاه و مال در دين شخص مسلمان نيستند ( 13 ) . و حب جاه و مال از دل بيرون نمىرود مگر با قناعت به روزى اندك ، و طمع نبستن به مال مردم ، پس سزاوار است شخص علاقمند به اين كار ، انديشه در بارهء زواياى نهفته اين صفات را ترك نكند و در مورد راه خلاصى از آنها بينديشد ، اين است روش پرهيزگاران صالح ، امّا افرادى نظير ما بايد در بارهء آنچه كه باعث تقويت ايمانمان نسبت به روز قيامت شود بينديشيم ، زيرا اگر گذشتگان صالح ، ما را مىديدند به طور قطع مىگفتند كه اينان به روز حساب ايمان ندارند ! راستى اعمال ما ، اعمال كسانى نيست كه به بهشت
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 464
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٦٤