ترك طاعات به خاطر ترس از ريا !
بدان كه بعضى از مردم از ترس اين كه مبادا ريا كارى شود ، عباداتى را ترك مىگويند ، و اين كار غلط و موافق خواست شيطان است . و بدان كه طاعات مربوط به تن آدمى كه نه به ديگران سر و كارى است ، و نه در خود آن طاعات لذّت بدنى وجود دارد ، مانند نماز ، روزه و حجّ ، سه نوع خطر ريا در آنهاست :
1 - ريايى كه پيش از انجام عمل است كه از آغاز براى ديد مردم ، اقدام مىكند و انگيزهء دينى ندارد ، شايسته است كه چنان عملى را ترك كند ، چون معصيت است نه طاعت ، زيرا كه به ظاهر طاعت است اما در باطن به خاطر جلب نظر مردم است ، پس انسان بايد سعى كند انگيزهء ريا را از خود دفع كند ، و به خود بگويد ، آيا از خدا شرم نمىكنى كه عمل را به خاطر او انجام نمىدهى ، و به خاطر بندگان خدا انجام مىدهى و خود را مبتلا به رياكارى مىسازى ، نفس را وادارد تا عمل را براى خدا انجام دهد ، و به مجازات رياكارى و كفّارهء آن نفس را وادارد تا براى خدا عمل كند و شروع كند .
2 - براى خدا اقدام به عمل كند ، امّا در آن بين ريا به سراغش بيايد ، با اينكه در آغاز نيّت عبادت داشته است ، نبايد عمل را ترك كند ، زيرا با انگيزهء دينى شروع كرده است امّا بايد خودش را وادارد تا ريا را ترك كند ، و اخلاص را با همان روشى كه گفتيم تأمين كند ، يعنى نفس را به ناپسندى ريا و پذيرا نشدن آن وادارد .