وسايل كار و سهولت عمل به او داده ، و عظمت ملك آخرت و نعمت بهشتى و جاودانگى آن و همچنين عظمت خشم خدا و زشت شمردن او عمل كسى را كه در برابر عملش مزد بخواهد ، همهء اينها را به خاطر بياورد ، و بداند كه در پى اظهار عمل بودن باعث محبوبيت در نزد ديگران و سقوط در پيشگاه خداست ، و بگويد :
چگونه چنين عملى را به بهاى ستايش مردم بفروشم در صورتى كه آنان عاجز و ناتوانند و روزى و عمر من به دست آنها نيست . و اين را در قلب خود پذيرا باشد ، و سزاوار نيست كه دلش را تضعيف كند ، و بگويد : تنها افراد قوى ، مىتوانند اخلاص داشته باشند ، امّا افراد ضعيف ، توان چنين كارى را ندارند و در نتيجه تلاش براى داشتن اخلاص را ترك كند ، و اين خود از نادانى است ، بلكه بايد براى اخلاص در راه خدا ، تا آنجا تلاش كند كه عملى را جز براى رضاى خدا انجام ندهد ، زيرا خداوند جز عمل خالص را پذيرا نيست ، و اين هم براى كسى ممكن است ، پاكان ، يا زيركان ، ناتوان از آن نيستند ، پس همّت در اين باره بر هر مكلّفى واجب است ، و لازم است چنان حالتى داشته باشد كه اگر در حال عبادت تمام مردم از عبادت با خبر شدند ، نه بر خشوع او افزوده شود ، و نه به جهت اطّلاع مردم ، خوشحال شود ، و اگر به طبع بشرى كمى در دل خوشحال شد ، بكوشد تا با نيروى عقل و ايمان دست رد به سينهء آن بزند ، و دلش را متوجه مردم نسازد ، جز خطورهاى كم رنگى كه زدودن آنها از دل زحمتى نداشته باشد ، بنا بر اين از جمله نشانههاى راستى ، در اين مورد ، آن است كه اگر او دو دوست دارد يكى توانگر و ديگرى تنگدست ، از ديدن توانگر ، نشاط بيشترى براى پذيرايى او پيدا نمىكند ، مگر آن كه دوست توانگرش را به سبب علم ، يا تقواى بيشترى كه دارد ، احترام كند . نه به خاطر توانگريش ، پس هر كه آرامشش با ديدن توانگران بيشتر باشد ، رياكار و يا پر طمع است ، اگر نه ، نگريستن به تنگدستان ميل به آخرت را افزايش داده ، و به دلها آرامش مىبخشد ، و نگريستن به توانگران چنين نيست ! پس چگونه آرامش او به ديدن توانگران بيش از تنگدستان است ، و اگر گراميداشت توانگر پيش تو -
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 364
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣٦٤