خود جمع كرده است و خيلى بدتر است از كسى كه گناهش را پنهان مىدارد و از ديگران شرم مىكند ، جز اين كه اين شرم با رياكارى توأم ، و با اشتباه بزرگى آميخته شده است كه كمتر آدمى ، مىتواند آنها را تفكيك كند . بلكه حيا خلقى است برخاسته از طبعى و الا و شرم داشتن از خدا بسى والاتر از شرم و حياى از مردم است ، خداوند متعال فرموده است : « بلكه آدمى از خويشتن آگاه است ( 5 ) . » بنا بر اين لازم است كه آفت عبادت ريائى شناخته شود . و هيچ گناهى بزرگتر از رياكارى نيست زيرا آن ، انگيزه خشم خدا ، كيفر و عذاب ، و زبونى دنيوى است ، آنجا كه روز قيامت در حضور مردم ندا در دهند ، اى تبهكار ! اى گمراه و اى رياكار ! آيا شرم نكردى آنگاه كه طاعت خدا را به بهاى متاع دنيا از دست دادى و علاقه مردم را خواستى امّا اطاعت خدا را به مسخره گرفتى ، و به قيمت دشمنى با خدا خود را محبوب مردم كردى . و با زشتى نزد خدا خود را براى مردم ، جلوه دادى و به بهاى دورى از خدا ، خود را به مردم نزديك كردى و با خشم خدا ، خوشنودى مردم را كسب كردى ، آيا كسى از تو پستتر نزد خدا هست ؟ ! پس اگر بندهاى در اين وضعيت اندكى بينديشد ، و در برابر آنچه از بندگان خدا عايدش مىشود ، و در دنيا پيش آنها جلوه مىكند ، از دست دادن اجر و پاداش عملش را در نظر بگيرد ، از ريا كارى دست بر مىدارد و بسا كه يك عمل اگر - فقط براى خدا باشد - باعث سنگينى ثواب او در ميزان سنجش اعمال مىشود ، امّا اگر با رياكارى همان عمل فاسد شود ، به كفّهء گناهان منتقل مىشود و آن را سنگينتر مىكند و او را سرازير آتش مىسازد . اگر هيچ چيز در رياكارى نبود جز همين دگرگونى پاداش عمل خوب به كيفر ، براى شناخت ضرر و زيان ريا بس بود . در صورتى كه اگر ريا نبود ، او با اين يك حسنه به مقام والايى نزد خدا ، در رديف انبيا و صديقين نائل مىشد و حال اين كه به سبب ريا آن عمل نيكو از نامه اعمالش پاك شده و او به جمع تبهكاران باز مىگردد .
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 357
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣٥٧