و همچنين مىگويد : آنچه بر سر همسايهء ما آمد ، باعث ناراحتى من شد - در صورتى كه نظرش سبك كردن اوست - از خداوند مسألت دارم كه او را از اين گرفتارى نجات دهد ! در صورتى كه در اين ادّعاى غمخوارى و اظهار دعا براى همسايه دروغ مىگويد ، بلكه قصدش اگر دعا براى همسايه باشد ، در تعقيب نمازش در نهان به او دعا خواهد كرد ، و اگر غمخوار او باشد ، نسبت به اظهار آنچه باعث ناراحتى برادرش مىشود نيز اندوهگين خواهد شد .
همين طور ، مثلا مىگويد : بيچاره گرفتار آفت بزرگى شده است ، خداوند به من و ايشان رحم كند ، و از همين جا در غيبت مىافتد ، زيرا او اظهار تعجّب مىكند تا نشاط كسى كه غيبت را گوش مىدهد فزونى بگيرد و به او گوش فرا دهد ، گويا او ، از وى درخواست غيبت مىكند ، و مىگويد : از اين كه فهميدم آن شخص اين طورى است تعجّب كردم ، تمام اينها تصديق غيبت ، غيبتكننده است ، و تصديق غيبت هم ، خود غيبت است ، حتى آدم ساكت نيز شريك غيبت است ! پيامبر خدا ( ص ) فرمود : شخص ساكت نيز شريك غيبتكننده است . ( 23 ) و نيز فرمود : شنوندهء غيبت ، يكى از دو نفر غيبتكننده است . ( 24 ) نقل كردهاند كه ابو بكر ، و عمر غيبت بعضى از مردم را كرده بودند ، از پيامبر ( ص ) درخواست خورشى داشتند تا با نان بخورند ، رسول خدا ( ص ) فرمود :
شما خورش تهيه كرديد . عرض كردند : نمىدانيم چه خورشى است ؟ فرمود : آرى شما گوشت رفيقتان را خورديد . پس شنونده از گناه غيبت بر كنار نمىشود ، مگر اين كه با زبان اعتراض كند ، و اگر مىترسد ، به قلب ناراضى باشد ، و اگر مىتواند از مجلس ، برخيزد ، و يا سخن طرف را قطع كند ، و اگر هيچ كدام از اين كارها را نكرد او نيز گنهكار است . و اگر با زبان گفت : ساكت باش ! امّا در دل مايل به غيبت بود ، دورو و منافق است ، و از غيبت و گناه آن - تا وقتى كه به دل ناخوشنود نباشد - بر كنار نخواهد بود . ( 25 )
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٢٣١