و يا اين كه مىترسد او را نيز مثل وى تعظيم كنند ، پس او را مذمّت مىكند .
6 - حسد : به اين ترتيب كه نسبت به اشخاصى كه مورد تمجيد قرار مىگيرند و مردم آنها را دوست مىدارند ، و بزرگ مىشمارند حسد مىورزد و مىخواهد اين نعمت از او زوال يابد و براى اين كار هيچ راهى جز بدگويى از او پيدا نمىكند ، و مىخواهد آبروى او پيش مردم بريزد تا از بزرگداشت و تمجيد او خوددارى كنند .
اينها عواملى است كه اگر انسان از آنها دورى گزيند ، از غيبت كردن مبرّا خواهد بود و هر كس از خدا بيمناك باشد و از او بترسد ، مىكوشد تا خود را از بدگوئيهاى مردم باز دارد ، زيرا آن باعث خشم خدا خواهد شد و در نزد پروردگار ناشايست و زشت است ، پس سزاوار است كه انسان از عيبهاى خود شروع كند و آنها را اصلاح كند ، و هر گاه در خود شايستگى ديد آن وقت هر كارى مىخواهد بكند ! و زشت است كه آدمى زبانش را در راه عيبجويى ديگران باز گذارد و از عيب خود غافل باشد ، و توجّه به عيب خود بهتر است ، چون از رسول خدا ( ص ) رسيده است : خوشا به حال كسى كه عيب خودش او را از عيبهاى ديگران بازداشته ، به خود مشغول سازد . ( 28 ) و هر گاه عيبى در خود بيابد سزاوار است كه شرم كند از اين كه عيب خود را فروگذارد ، و عيب ديگرى را نكوهش كند ، و بداند كه رنجاندن ديگرى به وسيله غيبت كردن از آنها مانند رنجيدن اوست به وسيله غيبتى كه ديگرى از او مىكند ، پس اگر او بر خود نمىپسندد كه مورد غيبت واقع شود ، شايسته است كه بر ديگران نيز نپسندد آنچه را بر خود نمىپسندد ، اين است راههاى چاره ، و بدانيد كه ريشهء تمام اين عوامل غيبت ، خشم است ، پس بهنگام خشم ، به ياد فرمودهء رسول خدا ( ص ) بيفتد كه فرمود : براى جهنّم درى است كه كسى وارد نمىشود ، مگر آن كه آتش خشم خود را كه در راه نافرمانى خداست ، فرو خورد . ( 29 ) و نيز فرموده است : هر كه از خدا بترسد زبانش - از سخن ناروا - بند مىآورد ، و اعمال خشم نمىكند . ( 30 ) و آن گرامى فرموده است : هر كه خشمش را فرو خورد ، در حالى كه
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 233
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٢٣٣