بدى بود . ( 10 ) و نيز فرمود : بد زبانى و فاش كردن راز ديگران دو شاخه از شاخههاى نفاقند . ( 11 ) ( احتمال دارد كه كلمه « بيان » در اين حديث همان فاش كردن آنچه را نبايد فاش كرد ، باشد . ) جابر بن سمره مىگويد : نزد رسول خدا ( ص ) نشسته بودم و پدرم جلوتر از من نشسته بود ، پيامبر ( ص ) فرمود : ناسزاگويى و ناسزاپذيرى به هيچ وجه از اسلام نيست ، زيرا بهترين مسلمان خوشخوترين آنهاست . ( 12 ) مرد عربى به رسول خدا ( ص ) عرض كرد : مرا نصيحت كن ! فرمود :
تقواى الهى را پيشه كن پس اگر كسى ، در مورد عيبى كه سراغ داشت از تو بد گفت ، تو نسبت به عيبى كه در او سراغ دارى ، بد مگو ! تا گناه سخن او به گردن خودش و پاداش عمل تو ، براى تو باشد . ( 13 ) عياض بن حمّاد مىگويد : عرض كردم : يا رسول الله - درود خدا بر شما - مردى از خويشان من به من ناسزا مىگويد ، در صورتى كه همطراز من نيست ، آيا اشكالى دارد كه من از او انتقام بگيرم ؟ فرمود : دشنام دهندگان به يك ديگر دو شيطانند كه با هم پارس مىكند و همديگر را مىكوبند . ( 14 ) و آن گرامى فرمود : دو طرف دشنام آنچه بگويند دو عمل ستمگرانه است تا وقتى كه انتقام مظلوم گرفته شود . ( 15 ) [ در بعضى نسخهها به جاى : ( فعلى البادى ) ، ( فعلى البارى حتى يتعدّى المظلوم ) آمده است . بنا بر اين معنى جمله چنين مىشود : دو طرف دشنام آنچه گويند ، بر خداوند است كه مجازات كند و ستمكار را كيفر كند مگر اينكه ستمديده نيز با دشنام متقابل ، به ستم آلوده شود . ] .
و نيز فرمود : آن كس كه پدر و مادرش را ناسزا گويد از رحمت خدا بدور است . ( 16 ) و در روايت ديگرى آمده است از بزرگترين گناهان كبيره آن است كه
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٢١٥