نحو سرآغاز هر فسادى است ، بنا بر اين شايسته نيست - جز بهنگام ضرورت - باب جدال و خصومت گشوده شود ، و در هنگام ضرورت هم سزاوار است كه زبان و دل را از پيامد نارواى مصون داريم ، و در اين حدّ قابل قبول است ، زيرا با خصومت بسيارى چيزها را از دست مىدهيم و كمترين چيزى را كه از دست مىدهيم ، سخن خوش و اجر و ثوابى كه مترتب بر آن است ، زيرا كمترين درجهء سخن خوش ، اظهار همدمى با ديگران است ، و هيچ خشونتى در سخن گفتن ، بزرگتر از نيش و اعتراض به طرف نيست كه نتيجهاش يا نسبت دادن نادانى و يا دروغگويى به طرف مقابل است ، زيرا كسى كه با ديگرى جدال و مراء و مخاصمه مىكند در حقيقت او را نادان و دروغگو پنداشته است و در نتيجه سخن خوش به كار نمىبرد . پيامبر ( ص ) مىفرمايد : سخن خوش ، و دادن طعام به ديگران باعث ورود شما به بهشت است . خداوند متعال هم مىفرمايد : « با مردم نيكو سخن بگوييد . » ( 5 ) و نيز پيامبر ( ص ) فرمود : سخن خوش صدقه است .
و باز فرمود : بپرهيزيد از آتش اگر چه به وسيلهء نصف خرمايى باشد ، و اگر ممكن نبود به سخن خوش . ( 7 ) يكى از حكما گفته است : هر سخنى كه باعث خشم پروردگار نيست و موجب خوشنودى همنشين تو است ، از گفتن آن بخل نكن ، كه شايد خداوند در عوض آن پاداش نيكوكاران را مرحمت كند . تمام اين مطالب در فضيلت سخن خوش بود در برابر خصومت و مراء ، جدال و لجاجت امّا ناسزا گويى و بدزبانى ، ممنوع است و نكوهيده و نشأت گرفته از ناشايستگى و سركوفتگى است .
پيامبر خدا ( ص ) فرمود : از ناسزا گفتن دورى كنيد ، زيرا خداوند ناسزاگو و ناسزاپذير را دوست ندارد . ( 8 ) و فرمود : ورود به بهشت بر هر ناسزاگويى حرام است . ( 9 ) و آن گرامى فرمود : اگر ناسزاگويى به صورت مردى مجسّم مىشد ، مرد
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 214
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٢١٤