امّا اجماعى كه مدّعيان اختلاف آفاق بدان تمسك كردند ، باطل است ؛ زيرا اوّلا : اين اجماع به ابن عبد البرّ مىرسد كه علما به ضعف اجماعات أو تصريح كردهاند ؛ ثانيا : اجماع ديگرى بر خلاف آن اقامه شده است ؛ ثالثا : بر فرض كه اجماعى در زمان اوّل تحقق يافته باشد در زمان ما كاربردى نيست ؛ زيرا در زمان قديم بين اندلس وخراسان دو سال راه بوده وامروز خبر كمتر از يك دقيقه به همه جاى دنيا مىرسد چنان كه ما در قرطبه خبر هلال را از خراسان ، مكّه ويا از مصر مىشنويم .
از شگفتىها اين است كه مىگويند بر عمل نكردن به رؤيت أهل خراسان اجماع داريم با اين كه اعتراف دارند رؤيت خراسان عموميت دارد ، تنها استدلالشان هم اين است كه اين فاصله طولانى ومفرط است .
3 . الأدلّة الشرعيّة في إثبات الشهور العربية بالحسابات الفلكيّة * دكتر أمير حسين حسن ( معاصر )
نويسنده در مقدّمه ، هدف نگارش رساله را نصيحت به أئمة مسلمين وعامه مردم دانسته تا بلكه از دوش خود سنگينى امانت علمي را در رفع اختلاف پرحجم در امر رؤيت هلال بكاهد ، أو طي چهار باب منظور خود را عملي ساخته است .
باب اوّل : در دلايل نقلي وعقلي براي اثبات ماههاى عربى به حساب فلكى ، اگر ما كلمه رؤيت را خوب ارزيابى نماييم از بسيارى از مشكلات آسوده خواهيم شد ، در گذشته كه أسباب وابزار فلكى ودانش رياضيات وتلسكوپ نبود اختلاف هم كمتر بود . امروزه كه كارشناسان تا اعماق نجوم وكهكشانها پيش رفته ومدارهاى سيّارهها را با حساب دقيق قطعي بررسى كردهاند ، حساب ومحاسبات فلكى قطعي شده واز ظنّيات خارج گشته است . لذا مىبينيم كسوف وخسوفها وويژگىهاى ماه را دقيقا معرفى مىكنند ، اين است كه گاهى مىگويند : 1 . هلال فوق أفق غربى وجود دارد ، ولى امكان رؤيت ندارد ؛ 2 . قمر فوق أفق وجود دارد وامكان رؤيت دارد ؛ 3 . قمر فوق أفق وجود دارد وهلال كاملا هويدا است ؛ از اين رو ، طبق أدله نقلي هرگاه رؤيت شود حجت است وقاضى شهادت شهود را
هامش
( 2 ) * رميس ، دار الكتاب الذهبي للنشر والتوزيع ، 1418 / 1998 م ، 102 ص .