محل رؤيت مانند كوفه وبغداد ، وشامل شهرهاى بسيار دور نمىشود ، مثل بلخ وبخارا نسبت به كوفه يا مدينه كه مدتي طولانى فاصله دارند .
وجه دوم : اطلاق نصوص قضا حاكى است كه اگر در يك شهر ماه ديده شود بر شهرهاى ديگر نيز حجت است ، خواه اتّحاد أفق داشته يا نداشته باشند .
ولى اطلاق اين دسته از روايات شامل شهرهاى دور نمىشود بلكه منصرف به شهرهاى نزديك محل رؤيت است .
وجه سوم : خبري كه دربارهء حساب ومنجّمان آمده كه راوي پرسيده : چه بسا اوّل ماه بر ما مشكل مىشود وما همراه مردم روزهء اوّل ماه را افطار كردهايم . آنگاه گروهى از منجّمان خبر مىدهند كه در همان شب در مصر ، آفريقا واندلس هلال را ديدهاند ، آيا مىتواند روزهء ما وآنان فرق داشته باشد ؟ امام در پاسخ فرموده است : « روز شك را روزه مگير ، هرگاه هلال را ديدى روزه بگير ويا افطار كن » .
امام عليه السّلام در مقام يك قانون كلى كه براي همهء مناطق كاربرد داشته باشد ، فرمود : روزه شك دار مگير ، يعنى هيچ كس نبايد در هيچ منطقهاى روزه شك دار بگيرد .
نويسندهء رساله در وجه چهارم وپنجم نيز اطلاق روايات را به شهرهاى نزديك محل رؤيت منصرف دانسته ؛ آنگاه به أدله قول مشهور وفروع آن پرداخته وآنها را بر مبناى خود آنان تقويت ، واز آن پيروى كرده است .
در پايان رساله هم از رؤيت هلال با چشم مسلّح بحث ، وعدم اعتبار آن اثبات شده است .
( على زماني قمشهاى )
66 . بررسى علمي ، فقهى مسأله رؤيت هلال *
حجة الاسلام علىرضا موحّدنژاد ( معاصر ) اين پاياننامه پرحجم 1008 صفحهاى به دليل نقل روايات وأقوال فقهى بسيار ( از شيعه وأهل سنت ) واينكه ترجمهء آنها حجمى مضاعف ايجاد مىنموده به زبان عربى نوشته شده
هامش
( 1 ) * . پايان نامهء كارشناسى ارشد ، از مدرسهء عالي شهيد مطهرى ، اين پاياننامه چاپ نشده است .