متقارب است مشارق ومغارب آنها يكى است . همچنين شهرهايى كه عرض آنها نزديك به هم است مشارق ومغارب آنها نيز تقريبا يكى است .
ثانيا : برخى عوامل ديگر وجود دارند كه در پارهاى مناطق امكان رؤيت را بيشتر از مناطق ديگر مىنمايند ؛ از جمله اختلاف در طول كه در شهرهاى غربى مهمتر از شهرهاى شرقي امكان رؤيت وجود دارد ، مانند لندن نسبت به تهران كه در تهران سه ساعت وربع ( 4 / 1 3 ساعت ) زودتر از لندن مغرب فرا مىرسد . نيز عامل ديگر اختلاف در عرض مثلا در تهران كه روز بلند آن به 5 / 14 ساعت مىرسد ، همين روز در عرض جنوبي كه همسان تهران است به 5 / 9 ساعت مىرسد واختلاف يك روز به پنج ساعت مىرسد . در نتيجة 5 / 2 ساعت از ناحية صبح وبه همين مقدار از ناحية عصر روز تهران بلند است ؛ بنابراين ، امكان رؤيت در آن بيشتر است ؛ چون دو ونيم ساعت شب آن ديرتر مىرسد . عامل سوم از ناحية قرب وبعد به خط استواست ؛ زيرا مسير قمر تقريبا أطراف خط استواست ؛ بنابراين در مناطقى كه نزديك به خط استواست هلال مرتفعتر نمودار مىشود .
در اينجا يادآورى چند نكته براي مقرّر محترم اهميت به سزايى دارد :
اوّل : اين كه غروب خورشيد در لندن به مقدار سه ساعت ونيم ( 5 / 3 ساعت ) بعد از تهران است ؛ زيرا طول تهران 51 درجه و 30 دقيقه فلكى است ؛
دوم : اين كه مسير قمر حول خط استوا نيست ، بلكه مسير قمر حول منطقه البروج ، يا مدار گردشى كره زمين است كه در هر سال تقريبا دو روز مدار آن ، منطبق بر خط استوا مىشود ؛
سوم : اين كه مدار قمر تا سه هزار ويكصد ونود كيلومتر از مدار استوا فاصله شمالي ويا جنوبي مىگيرد ؛ پس نمىتوان گفت مدار قمر تقريبا حول خط استوا است ؛ بلكه اگر بگوييم مدار قمر تقريبا حول خط استوا نيست ، به واقع نزديكتر است .
نويسنده رساله براي ردّ نظريه آية الله خويى مطالبى را خاطر نشان ساخته است ، از جمله :
1 . قمر كرهاى كوچك وهمراه زمين است كه حجم آن دوازدههزارم حجم زمين است .
2 . قمر هر ماه يك بار به دور خود ويك بار به دور زمين مىگردد ؛ يعنى نصف آن برابر خورشيد به عنوان روز است ونصف ديگر برابر خورشيد نيست ، واين مناطق تاريك وشب است ؛ پس وقتي كه قمر گردش كند مناطقى را كه روز بوده شب فرا مىگيرد ومناطقى را كه در نيمه تاريك بوده روز مىپوشاند ؛ بنابراين ، آنچه كه درباره قمر گفته مىشود مبنى
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3557
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٥٥٧