( 5 ) شب وروز *
( أستاذ سيد مرتضى نجومى ) بر همگان روشن است كه زمين در هر 24 ساعت يك بار به دور خود مىچرخد واز اين حركت ، شب وروز به وجود مىآيد وهميشه آن طرف از كره زمين كه رو به خورشيد واقع مىگردد ، روز وطرف پشت زمين كه در طرف سايه خود زمين واقع شده شب است ؛ طول روز وشب در نقاط مختلف كره زمين مختلف وبه حسب فصول دائما در تغيير وكم وزياد است . اين مطلبي است كه هر طفلى دبستانى آن را مىداند .
غرض از اين نوشتار آن است كه بر خلاف آنچه بر سر زبانهاست - وأهل فضل وتحقيق نيز كاملا بر آن واقفند - شب وروز توأمان در كره زمين حاصل است ، روز 24 ساعت وشب وهم 24 ساعت است ، بلكه به واسطه كرويت زمين وچرخش به دور خود ، مردم كره زمين در هر منطقه ، مقدارى از اين 24 ساعت روز ومقدارى از آن 24 ساعت شب را درك مىكنند وسرّ اين مطلب آن است كه زمين هيچگاه از مدار خود ومقابله با خورشيد خارج ومنحرف نمىگردد ودائما در پرتو تابش خورشيد قرار دارد وچون دائما نيمى از آن از مقابل پرتو خورشيد در گذر است پس دائما نيم ديگر آن در سايه زمين در جريان وگذر است . بازهم از جهت توضيح معروض مىداريم :
1 . زمين دائما در تابشى از نور از يك طرف وسايهاى تاريك از خود از يك طرف
هامش
( 1 ) * مجلهء نور علم ، ش 42 ( آذر - دى 1370 ) ، ص 75 - 78 .