شب است هر منطقهاى بهره واستفادهء خاصّ خودش را بايد در وقتي كه خودش در منطقه شب واقع شده است ببرد واگر روز آمد گرچه هنوز شب قدر در كره زمين باقي است امّا مجال بهرهبردارى اين انسان به سر رسيده است واز همين نكته در مىيابيم كه چرا روزهاى ليالي متبرّكه نيز فضيلت دارند :
وَمِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَأَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّكَ تَرْضى
« 1 » ودر ساعات شب واوّل وآخر روز تسبيح گوى . شايد خشنود گردى .
همچنين در روايت است كه روز قدر نيز مثل شب قدر فضيلت دارد چون گرچه در منطقهاى روز است امّا هنوز شب قدر از كره زمين رخت برنبسته است . واز همين جا جواب اشكالى را مىدهيم كه گويند : اتّفاق مسلمين وتصريح كتاب كريم وقرآن مجيد بر آن است كه شب قدر متعدّد نيست وآن فقط يك شب در يك سال است واگر نيمى از زمين كاملا اين شب را درك كرد به طورى كه اوّل طلوع صبح صادق اين نيم همزمان با فرا رسيدن شب نيم ديگر است پس بايد شب قدر رخت بربسته باشد ويا شبى ديگر براي نيمكرهء ديگر مىآيد . ولى حقيقت آن است كه شب 24 ساعت است وبا رفتن شب از نيمى از كرهء زمين نيمى از اين 24 ساعت گذشته است وبا چرخش يك دور كامل كرهء زمين اين 24 ساعت به پايان مىرسد كه شب قدر نيز تمام شده است وديگر اشكالى به مطلب وارد نمىآيد . چقدر لطيف وزيباست كلام خداوندى در قرآن مبين وآيات متعدّدى كه در آنها تعبير به « ايلاج الليل في النهار » و « ايلاج النهار في الليل » آمده است :
1 .
تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَتُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ
« 2 » ، شب را در روز وروز را در شب فرو مىبرى .
2 .
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَيُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ
« 3 » .
3 .
يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَيُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ
« 4 » .
زيرا ايلاج به معناى داخل كردن است وظهور واو عاطفه در
وَيُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ
در
هامش
( 1 ) طه ( 20 ) : 130 .
( 2 ) آل عمران ( 3 ) : 27 .
( 3 ) حج ( 22 ) : 61 .
( 4 ) حديد ( 57 ) : 6 .