المكبّرة أو المقرّبة نحو تلسكوب مثلا ولم يكن الهلال قابلا للرؤية بلا آلة لم يحكم بأوّل الشهر ، فالميزان هو الرؤية بالبصر من دون آلة مقرّبة أو مكبّرة ، نعم لو رئي بآلة وعلم محلّه ثمّ رئي بالبصر بلا آلة يحكم بأوّل الشهر ، وكذا الحال في عدم الاعتبار بالآلات في الخسوف والكسوف ، فلو لم يتّضح الكسوف إلّا بالآلات ولم يره البصر غير المسلّح لم يترتّب عليه أثر .
ب ) استفتاءات *
سؤال 71 : 1 . در جمهورى اسلامى إيران اگر راديو خبر بدهد كه در تهران يا قم ماه را ديدهاند آيا مسلمانها در سرتاسر إيران مىتوانند عيد كنند يا نه ؟
2 . اگر حاكم شرع حكم كند كه فردا مثلا عيد فطر است آيا همهء مسلمانان در سرتاسر إيران مىتوانند عيد كنند يا نه ؟
جواب : 1 . اگر اطمينان پيدا شود به رؤيت هلال از هر طريق كه باشد نسبت به آن بلد وبلاد هم أفق وبلاد غربى حجت است .
2 . حكم مسألهء قبل را دارد وحكم حاكم نسبت به بلاد مذكوره مطلقا حجت است .
سؤال 72 : عمل به تقويمها با احتمال اينكه شهرهاى كشور به واسطهء دورى از همديگر وهم أفق نبودن ممكن است با هم تفاوت داشته باشند چگونه است ؟ واگر يك نفر مرجع در شهري مثل قم اعلام ديدن ماه كند مردم شهرهاى دور مثل دزفول مىتوانند عمل كنند يا خير ؟
جواب : مجرد دورى سبب اختلاف نيست اگر دو شهر قريب الأفق باشند ديدن ماه در يكى براي ديگرى كافى است وگرنه كافى نيست .
سؤال 73 : آيا اثبات عيد فطر در إيران براي مردم أفغانستان وپاكستان كفايت مىكند يا خير ؟
جواب : در صورت اتحاد أفق كفايت مىكند .
سؤال 74 : آيا أفق إيران وأفغانستان يكى است ؟
جواب : اگر ثابت شود هلال ماه رمضان يا شوّال در إيران رؤيت شده براي محيط مثل
هامش
( 1 ) * استفتاءات ، ج 1 ، ص 327 - 328 .