78 . ميرزا محمّد حسن شيرازي قدّس سرّه ( م 1312 )
مجمع المسائل *
بحث چهارم : در علامت دخول ماه رمضان وآن چند چيز است :
اوّل : ديدن هلال ، پس هر كه ديد ماه را واجب مىشود بر آن روزه هرگاه يقين داشته باشد به ديدن ، هر چند ديگرى نديده باشد .
دوم : گذشتن سى روز از هلال شهر شعبان كه در آن صورت واجب مىشود روزه هر چند هلال رمضان ديده نشود ، وهمچنين هلال شوّال معلوم مىشود به گذشتن سى روز از هلال شهر رمضان .
سوم : شهادت عدلين « 1 » هرگاه موافق باشند در شهادت در وصف هلال وشهادت بدهند به ديدن ، وموقوف نيست قبول آن به حكم حاكم شرع بلكه مقبول است شهادت ايشان ، هر چند حاكم شرع رد نمايد شهادت ايشان را ؛ به جهت عدم معرفت بر حال ايشان يا به سبب اشتباه در امر ايشان .
چهارم : شياع است به اينكه جمعى بگويند ماه را ديديم وثابت مىشود به آن هلال با حصول علم بلكه با حصول مظنّهء « 2 » متأخم به علم « 3 » .
هامش
( 4 ) * مجمع المسائل ، ص 313 . با حواشي شش تن از فقهاى بزرگ شيعه : سيد إسماعيل صدر أصفهاني ، حاج ميرزا محمّد حسين نجل حاج ميرزا خليل طهراني ، آخوند مولى محمّد كاظم خراساني ، سيد محمّد كاظم طباطبائى يزدى ، حاج شيخ محمّد تقى مدعوّ به آقا نجفي وحاج شيخ محمّد على ثقة الاسلام أصفهاني رحمهم اللّه .
( 1 ) آخوند خراساني : در صورتي كه آسمان بىعلّت نباشد .
( 2 ) حاج شيخ محمّد على ثقة الاسلام أصفهاني : اعتبار مظنّه معلوم نشد . حاج ميرزا محمّد حسين وسيد محمّد كاظم خراساني : در مظنّه تأمّل است .
( 3 ) حاج شيخ محمّد تقى : بلى أقوى حجّيت ظنّ اطمينانى است .