رمضان بگيرد ؛ هرچند كه واجب شود بر أو قضاى آن هرگاه بعد معلوم شود كه از ماه رمضان بوده .
وهرگاه در روز سى از ماه رمضان قبل از زوال ثابت شود رؤيت هلال در شب گذشته افطار مىكند ونماز عيد را به جا مىآورد ، وامّا هرگاه بعد از ظهر ثابت شود افطار مىنمايد ونماز عيد را نمىكند به جهت گذشتن وقت آن ، چنانچه بر أو نيست قضا كردن آن .
والحاصل ، مرجع در هلال ماه رمضان وغير آن يكى از طرق مذكوره است ، وبر فرض فقدان آنها ثابت مىشود اوّل ماه به شمردن ماه پيش سى روز تمام وقرار دادن ما بعد آن را اوّل ماه .
چنانچه هرگاه همهء ماههاى سال را ابر بگيرد يا أكثر آنها را به حيثيّتى كه ميسور نشود شمردن آن ، پس هر ما هي را سى روز حساب مىكند مگر اينكه عالم شود به سى كم بودن بعضي از آنها از روى عادتي ونحو آن ؛ پس هرگاه نذر كرده باشد عبادتي را در يك سال هلالي واتّفاق بيفتد ابر گرفتن تمام ماهها ، بايد به جا آورد نذر مذكور را در ضمن هر ما هي كه متيقّن نشود به مقتضاى عادت سى كم بودن آن .
وامّا هرگاه كسى ماه رمضان را تشخيص نكند به جهت محبوس بودن يا أسير بودن واز علم به آن متمكّن نشود ، عمل به ظنّ مىكند . واگر مظنّه نداشته باشد واجب است كه تحصيل ظنّ به آن كند ، پس هرگاه اشتباه أو مستمرّ بماند يا اينكه منكشف شود كه آن مظنون ماه رمضان بوده يا اينكه بعد از ماه رمضان بوده ، مجزى خواهد بود . وامّا هرگاه معلوم شود كه روزهاى كه گرفته بود پيش از ماه رمضان بوده قضاى آن بر أو لازم است هرگاه بعد از گذشتن ماه رمضان مطّلع شود ، واگر قبل از رسيدن آن باشد واجب است كه اداى روزهء آن كند ، چنانچه هرگاه مجدّدا ظنّ ديگرى حاصل شود به اينكه ماه رمضان غير از آن ما هي است كه اوّل مظنّه به آن كرده بود وحال اينكه روزهء آن را به جا نياورده بود عدول مىكند به اين ماه ديگر كه تازه مظنون شود .
واگر از ظنّ نيز متمكّن نشود بالكلّيّة ، اختيار مىكند يك ماه را در هر سال ، لكن با ملاحظه كردن مطابقه ما بين دو ماه از دو سال به اينكه ما بين آن دو ماه يازده ماه بوده باشد نه زياد ونه كم . ولكن أحوط با وجود اين قضا كردن است ، بلكه وجوب قضا وسقوط ادا بر وجه مذكور خالى از قوّت نيست . بلى هرگاه علم از براي أو حاصل شود به
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 2428
مساهمون: رضا مختاري
ص٢٤٢٨