حجّت است نزد كسى كه آنها را عادل بداند .
وواجب است كه توافق داشته باشند در وصف هلال از جهت مكان وهيئت . واگر يكى بگويد كه ديدم هلال شعبان را در شب جمعه وديگرى بگويد كه ديدم آن را در اوّل ماه رمضان در شب يكشنبه ، أوجه عدم قبول است .
وواجب است كه شهادت بيّنه به رؤيت ماه باشد واگر بگويد مىدانم اوّل ماه است بىآنكه سبب علم را ذكر كند اعتبار ندارد مگر اينكه علم حاصل شود از براي كسى كه بخواهد عمل به چنين بيّنه كند به اتّفاق شاهد با أو در رأى ، ودر صورت جهل استفسار بايد كرد . واگر بگويد كه علم حاصل شده براي من به شياع است ، ظاهر اين است كه كفايت مىكند وشاهد فرع قبول نيست . واگر حاكم شرع تنها بگويد كه من ديدم ماه را لزوم اتّباع اشكال دارد ، بلى اگر حكم كند قبول لازم است . واگر حاكم بگويد كه امروز روز صوم است يا روز افطار است ، لازم است براي مقلّدين أو كه عمل به آن نمايند وبراي مجتهد ديگر لازم است استفسار ، مگر با علم به اتّحاد رأى در أسباب ، وهمچنين است مقلّد مجتهد ديگر .
واعتباري نيست به ساير امارات مذكوره در كتب فقهيّهء مبسوطه از ديدن هلال پيش از زوال از براي شب گذشته وعدد وجدول در مقام اثبات اوّل ماه ، خواه مراد به جدول حساب منجّمين باشد كه گرفته مىشود از سير كردن قمر ومجتمع شدن آن با آفتاب يا غير آن ، چنانچه خواه مراد به عدد شمردن ماه شعبان است سى كم دائما وشمردن ماه رمضان است سى تمام دائما يا غير از آن نيز مثل شمردن ما هي سى كم وما هي سى تمام مطلقا ، وغير از آن از وجوهى كه در محلّ خود مذكور است .
چنانچه اعتباري نيست به غايب شدن ماه بعد از شفق مغربى در شب رؤيت در ثابت شدن آن بر بودن آن از براي شب پيش ، ونه طوق زدن در شب رؤيت آن به اينكه نور ظاهر شود در جرم ماه به طور دائره از براي شب پيش بودن ، ونه به شمردن پنج روز از اوّل ماه گذشته وقرار گذاشتن پنجم آن اوّل ماه رمضان حاضر ، ونه به غير از اينها ، هر چند كه افادهء مظنّه كند .
پس جايز نيست روزه گرفتن يوم الشك را به قصد اينكه از ماه رمضان است هرچند كه جميع اين امارات حاصل شود ، چنانچه واجب نيست كه آن را به قصد غير از روزهء ماه
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 2427
مساهمون: رضا مختاري
ص٢٤٢٧