74 . فاضل ايروانى قدّس سرّه ( م 1306 )
نجاة المقلّدين *
مبحث اوّل : در علامت دخول ماه است وآن چند چيز است :
اوّل : ديدن ماه است ، پس هر كس ماه را ببيند روزه بر أو واجب مىشود ؛ اگر چه كسى ديگر غير از أو نديده باشد ، بلكه هر چند كه شهادت بدهد وشهادت أو قبول نشود ، چنانچه در هلال شوّال به ديدن آن افطار واجب مىگردد ، هرچند كسى ديگر نديده باشد .
واگر ماه در جايى ديده شود ودر جايى ديگر ديده نشود ، پس اگر امكنهء متقاربة مىباشند مثل بصره وبغداد حكم يك مكان را دارد ، واگر دور باشند مثل حجاز وبغداد هر يكى حكم خود را دارد .
دوم : گذشتن سى روز است از شعبان ، چنانچه هلال شوّال نيز به گذشتن سى روز از رمضان ثابت مىشود .
سيم : تواتر يا شياع علمي است وغير از اينها از طرقي كه مفيد علم باشد .
چهارم : شهادت عدلين است وقول عدل واحد كافى نيست ، وفرقى نيست در اعتبار عدلين در اينكه هوا مانع داشته باشد از ابر ونحو آن يا نه ، وعدلين از خارج بلد باشند يا از رجال بلد .
وشهادت زنها اعتبار ندارد ؛ هر چند چهارتا باشند ، هر چند مردى با آنها هم منضمّ باشد .
وموقوف نيست قبول بيّنه به حكم حاكم ، بلكه اگر حاكم شهادت عدلين را رد كند
هامش
( 1 ) * نجاة المقلّدين ، چاپ سنگى ، بدون صفحه شمار .