اين روايتها ، هم در تقسيم آفاق به دو بخش صريح است وهم نسبت به همهء آفاق - به ويژه كه با « رئي » صيغهء مجهول آمده است - شمول واطلاق دارد .
4 . حمّاد بن عثمان ، عن أبي عبد الله عليه السّلام قال :
إذا رأوا الهلال قبل الزوال فهو للّيلة الماضية ، وإذا رأوه بعد الزوال فهو للّيلة المستقبلة . « 1 »
تطبيق : طبق سند قبل دانستيم كه اختلاف طولهاى دايرة البروجى ماه وخورشيد در لحظهء غروب خورشيد 45 / 4 ( ) وسطح روشن آن 14 % ومدت مكث آن بعد از لحظه غروب خورشيد 22 دقيقه بود وفقهاى عصر ما حكم ويا فتوا به اثبات عيد فطر واوّل ماه شوّال دادند .
از اين رو ضابطهاى كه محقق طوسي رحمه اللّه وساير تقويمنگاران به پيروى از أو مبنى بر 10 ( ) جهت اعلام رؤيت هلال مقرّر داشتهاند عملا از كار افتاده است ، لذا بر پايه پژوهشهاى علمي جديد وبر أساس طايفهء أخير روايات ( نگاشته شده در تقسيم آفاق ) به ضابطهاى نو مىتوان دست يافت .
چنان كه اشاره شد مبنا ومحور دستهء أخير روايات ، « نصف النهار » است وما نمونه زير را بر اين مقياس وضابطه عرضه وانطباق مىدهيم .
اشاره شد كه در سال 1418 ه ، روز 29 رمضان ، هلال ماه شوّال حدود ساعت 6 بعد از ظهر به وقت محلى إيران ثابت شد ، اين در حالي اتفاق افتاد كه حدود ساعت 5 / 9 صبح همين روز از اقتران خارج گشته است .
بر اين أساس ( ضابطه نصف النهار ) ممالك شرقي ؛ يعنى إيران ، أفغانستان ، پاكستان ، ازبكستان ، تاجيكستان ، سيبرى ( بخش بزرگى از شوروى سابق ) ، هندوستان ، چين ، مغولستان ، تايلند ، اندونزى ، فيليپين ، استراليا وژاپن همه از بخش بعد از ظهر به حساب مىروند ( يعنى 6 بعد از ظهر إيران براي آنها هم بعد از ظهر است ) پس بايد مانند إيران فرداى شب رؤيت را ، اوّل ماه به حساب آورند .
از ممالك غربى ، عراق ، عربستان ، يمن ، ممالك آفريقايى ، تركيه ، بلغارستان ، بخش
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 10 ، ص 280 ، أبواب أحكام شهر رمضان ، الباب 8 ، ح 6 .