روايت كرده كه فرمود :
شهر رمضان يصيبه ما يصيب الشهور من النقصان ، فإذا صمت تسعة وعشرين يوما ثمّ تغيّمت السماء فأتمّ العدّة ثلاثين « 1 » .
يعنى : ماه رمضان مىرسد به آن ، آن چه مىرسد به ماههاى ديگر از نقصان ، پس [ هرگاه ] روزه داشتى بيست ونه روز را ، پس ابر شد آسمان ، پس تمام كن عدد ماه را سى روز تمام .
وهمين مضمون را به سند ديگر از حضرت صادق عليه السلام روايت كرده . « 2 »
ودر حديث ديگر از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام روايت نموده كه رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم فرمود :
إذا خفي الشهر فأتمّوا العدّة شعبان ثلاثين يوما ، وصوموا الواحد والثلاثين . . . « 3 » .
يعنى : وهرگاه پنهان ومشتبه باشد ماه رمضان ، پس تمام كنيد عدد ماه شعبان را سى روز تمام ، وروزه بداريد روز سى ويكم را .
بدان كه اين أحاديث معتبره وأحاديث معتبرهء ديگر كه به جهت احتراز از اطناب طىّ ذكر آنها نموديم ، همه دلالت مىكند بر اين قول ؛ چه در بعضي از اين أحاديث روزه داشتن يا هر يك از روزه داشتن وافطار كردن ، معلّق شده است بر ديدن هلال ، پس به غير آن ، دليلي بر روزه داشتن يا افطار كردن نباشد مگر اين كه دليلي بر دلالت آن قائم شود وبه دليل آن معلوم گردد كه آن نيز قائم مقام ديدن هلال است . وثبوت رؤيت شايعه وشهادت عدلين وگذشتن سى روز از ماه شعبان ، به دلايل ثابت شده وبه صحت پيوسته ، چنانچه در كتب علما مبيّن ومسطور گرديده است . وامّا غير اينها مانند حكم حاكم ، پس دليلي صالح بر آن كه اعتماد را شايد ، معلوم نيست ؛ پس اعتبار ندارد .
ودر بعضي ديگر از اين أحاديث ، مأمور شدهايم به اتمام سى روز از ماه شعبان وسى روز از ماه رمضان در نزد نديدن هلال واشتباه در هلال « 4 » ؛ پس واجب است بر ما ، عمل به
هامش
( 1 ) . تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 155 ، ح 429 .
( 2 ) . تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 166 ، ح 471 .
( 3 ) . تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 161 ، ح 454 .
( 4 ) . تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 167 - 168 ، ح 477 - 481 .