از روزهء ماه رمضان مجزى است . « 1 »
وبعضي گفتهاند مقصود از اين أحاديث بيان قاعده حساب عدد است گو به حسب شرع بناى احكام را بر آن نتوان گذاشت ، واين بسيار بعيد است .
وشيخ در مبسوط « 2 » ، وعلّامه در منتهى « 3 » ، وجمع ديگر از علما ( رضوان الله عليهم ) اين اخبار را حمل كردهاند بر آنكه اگر ماههاى سال همه يا أكثر ديده نشود به اين أحاديث عمل مىكنند ، زيرا كه به حسب برهان وتجربه معلوم است كه همهء ماههاى سال تمام نمىتواند بود .
وبه گمان فقير اگر زيادة از چهار ماه مشتبه شود ، باز عمل به اين اخبار مىتوان كرد . وبعضي گفتهاند مطلقا همه را سى حساب مىكنند « 4 » واين مخالف تجربه وعادت است ، ومستلزم طرح اخبار معتبرهء بسيار است .
مقصد چهارم [ در شرح حديث « روز روزهء شما روز نحر شماست » ]
در شرح حديثي است كه كلينى از حضرت صادق عليه السلام وابن بابويه در مقنع از حضرت امام رضا عليه السلام روايت كردهاند كه روز عيد أضحى در روزى است كه در آن روز روزه مىدارند وروز عاشورا در روزى است كه در آن افطار مىكنند « 5 » .
وسيد بن طاوس رضى اللّه عنه گفته است كه ما مذاكرة از مشايخ خود شنيدهايم كه از يكى از أئمة عليهم السلام روايت كردهاند كه روز روزهء شما روز نحر شما است « 6 » .
وأكثر اين أحاديث را نفهميدهاند وتكلّفات بارده در حلّش كردهاند .
هامش
( 1 ) . المبسوط ، ج 1 ، ص 268 ؛ تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 179 ؛ الاستبصار ، ج 2 ، ص 77 .
( 2 ) . المبسوط ، ج 1 ، ص 268 .
( 3 ) . منتهى المطلب ، ج 2 ، ص 593 ، چاپ سنگى .
( 4 ) . اين قول را شيخ از « بعض أصحابنا » حكايت كرده است . ر ك : المبسوط ، ج 1 ، ص 268 وعلّامه حلّى آن را در تذكرة الفقهاء ، ج 1 ، ص 271 به « أكثر علمائنا » نسبت داده است .
( 5 ) . الكافي ، ج 4 ، ص 547 ، باب النوادر ، ح 37 ؛ المقنع ، ص 187 .
( 6 ) . إقبال الأعمال ، ج 1 ، ص 60 .