وأيضا به سند ديگر از آن حضرت روايت كرده است كه در سال آينده روزه بدار پنجم آن روز را كه در ماه گذشته روزه داشته بودى « 1 » .
وأيضا روايت كرده است كه محمّد بن الفرج به خدمت حضرت امام على نقى عليه السلام نوشت كه از پدران شما روايت كردهاند در حساب روزه كه پنج روز از اوّل ماه رمضان گذشته بشمارند . حضرت در جواب نوشتند : صحيح است ، وليكن در هر چهار سال پنج پنج بشمار ، ودر سال پنجم شش روز بشمار .
پس سيارى گفت : اين تفاوت از جهت كبيسه است وأصحاب ما حساب كردند ، وگفتند : اين به حساب كبيسه درست است « 2 » .
مؤلّف گويد : حساب كبيسه كه در اين حديث وارد شده است ، مخالف آن حسابي است كه مشهور است ميان منجّمان ، ومشهور موافق ارصاد مشهوره حساب كبيسه به آن قاعدهاى است كه سابقا مذكور شد .
وقول ديگر در كبيسه هست كه گفتهاند : در هر سه سال يك روز به جهت كبيسه زياد كنند ، ودر سال سىام دو روز تا در سى سال يازده روز شود .
واين قول متروك ومهجور است ، وآنكه حضرت فرمودهاند يا مبتنى بر احتياط است ، يا موافق قاعدهاى است كه در آن زمان ميان عرب معروف بوده است ، چنانكه صاحب قاموس گفته است : كه سال كبيسه آن سالى است كه يك روز از آن را مىدزدند وآن در هر چهار سال مىشود « 3 » . وقرينهاش آن است كه راوي گفت أصحاب ما حساب كردند درست يافتند .
وچون أحاديث بسيار وارد شده است كه مدار صوم وفطر بر ديدن ماه است ، شيخ طوسي رحمه اللّه اين أحاديث را حمل كرده است بر آنكه سنّت است كه آن روز را روزه بدارند به قصد سنّت ، كه اگر در واقع از ماه رمضان باشد روزه داشته باشند ، چنانكه روزهء يوم الشكّ را سنّت است كه روزه بدارند ، واگر ظاهر شود كه از ماه رمضان بوده است
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 4 ، ص 81 ، باب بدون عنوان ، ح 2 .
( 2 ) . الكافي ، ج 4 ، ص 81 ، باب بدون عنوان ، ح 3 .
( 3 ) . القاموس المحيط ، ص 734 ، « ك ب س » .