به « عدد » است - با عنوان [ ال ] رسالة العددية ياد مىكند ( ذريعة ، ج 15 ، ص 233 ) .
نجاشي چهار كتاب ، در اين موضوع ، به شيخ مفيد نسبت داده با اين عناوين :
الف ) كتاب لمح البرهان ( ص 399 ) ؛
ب ) كتاب مصابيح النور ( ص 399 ) ؛
ج ) كتاب جوابات أهل الموصل في العدد والرؤية ( ص 401 ) ؛
د ) جواب أهل الرقّة في الأهلّة والعدد ( ص 402 ) . ( نيز ر ك : ذريعة ، ج 5 ، ص 176 - 177 ) .
هيچ يك از اين چهار كتاب بجز اثر مورد بحث ، باقي نمانده است . نكتهء ديگر آنكه ، همچنانكه ملاحظه شد ، در كلام نجاشي - ونيز در عنوان نسخههاى خطى اين رساله ومتن آن - از آن به عنوان رد بر شيخ صدوق ياد نشده است ؛ ولى از آنجا كه شيخ صدوق قائل به عدد بوده واين رساله ردّ قول به عدد است ، به رسالهء ردّ بر صدوق مشهور شده است .
ابن شهرآشوب نيز در شمار تأليفات شيخ مفيد از دو رساله ، به نامهاى ردّ العدد والردّ على ابن بابويه نام برده است ، كه البتة تعبير دوم ممكن است ناظر به اين رساله باشد وممكن است ناظر باشد به ردّ سهو النبي صلّى اللّه عليه وآله موسوم به جواب أهل الحائر .
اين رساله قبلا ضمن مصنّفات شيخ مفيد ونيز ضمن الدرّ المنثور ( ج 1 ، ص 122 - 134 ) ، به سال 1398 قمري چاپ شده است .
اين رساله بر أساس دو نسخهء چاپى فوق وسه نسخهء خطى تصحيح شد كه عبارتند از :
1 . رساله هشتم از مجموعهء شمارهء 78 كتابخانهء آية الله مرعشى قدّس سرّه ، نسخ كم غلط ، تاريخ كتابت وكاتب نامعلوم . 8 برگ ، از برگ 96 تا 103 .
2 . رساله هشتم از مجموعهء شمارهء 243 كتابخانهء آية الله مرعشى قدّس سرّه ، نسخ پيش از 888 ، نفيس وقديمى ، كاتب نامعلوم . 7 برگ ، از برگ 97 تا 104 .
3 . رساله شانزدهم از مجموعهء شمارهء 255 كتابخانهء آية الله مرعشى قدّس سرّه ، نسخ عبد الحميد بن محمّد مقيم خطيب عبد العظمى در 1056 . 9 برگ ، از برگ 111 تا 119 .
بيفزاييم كه در نسخههاى خطى مورد استفاده ، از كتاب ديگر مؤلّف در اين موضوع با تعبير مصباح النور ياد شده است ؛ ولى در ساير منابع از جمله رجال نجاشي ، آن را مصابيح النور ناميدهاند .
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 134
مساهمون: رضا مختاري
ص١٣٤